عنوان بصری جلد 8

کرده‌ایم، آن‌قدر وسعت دارد که یک روز به جهنّم می‌گوییم: ﴿هَلِ ٱمۡتَلَأۡتِ﴾؛ «پُر شدی یا نه؟!» می‌گوید: ﴿هَلۡ مِن مَّزِيدٖ﴾؛ هنوز چیزی نفهمیده‌ام. یک گوشۀ من را چند نفر ریخته‌ای آن‌وقت می‌گویی: ﴿هَلِ ٱمۡتَلَأۡتِ﴾؟! نه، هنوز ما خیلی جا داریم! لذا رفقا از جهنّم ناراحت نباشیم، چون در آنجا جا به وفور و به فراوانی وجود دارد؛ اگر می‌خواهیم نگران باشیم نگران آن طرف قضیّه باشیم! چرا؟ چون بدون عمل این مسئله انجام نمی‌شود. ﴿إِنَّمَا بَغۡيُكُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُم﴾؛ «ستمی که می‌کنید بر خودتان است!»

 خب این مسئله تا این‌مقدار روشن شد که خدای متعال نفس انسان را و این وجود را به‌نحوی خلق کرده است که استعداد برای کمال و استعداد برای ضلال را در وجود او قرار داده است. این مسئله به این کیفیّت است. بعد در اینجا این اوامر و این نواهی موجب به فعلیّت رسیدنِ آن استعدادات و به فعلیّت رسیدنِ این استعدادات خواهد شد.

 و اینها را هم عرض کردیم که مسائلی که مربوط به اوامر و نواهی پروردگار است، اینها یک مسائل تعبّدی نیست که صرفاً انسان مجبور باشد یک زوری را تحمّل کند، یک فشاری را تحمّل کند و خود را مقیّد ببیند که اگر این عمل را انجام ندهد نتیجۀ او این خواهد شد. خب این معنا ندارد! چرا باید زور باشد؟ چرا باید فشار باشد؟ چرا کسی باید به انسان زور بگوید؟ چرا کسی باید به انسان تحکّم کند؟ از اینجا بیرون می‌آید. امّا اگر ما این دیدگاه خود را تصحیح کنیم، مسائل اطاعت اوامر پروردگار چه در زمینۀ عبادی و چه در زمینۀ غیر عبادی، صرفاً دستوراتی است که خداوند این دستورات را برای خود بقای ما قرار داده است.

اوامر و نواهی پروردگار براساس مقتضای خلقت انسان

 در جلسۀ قبل گفتم: ما که در این دنیا آمدیم اگر با این دید نگاه کنیم که با این خصوصیّات و با این استعداد و آمادگی که داریم و با این نتایجی که می‌بینیم و با این اهدافی که در جلو داریم و با آن حقایقی که مشاهده می‌کنیم، اگر خدای متعال شریعت و دینی برای ما نمی‌آورد، آن‌وقت ما در روز قیامت به خدا اعتراض نمی‌کردیم؟!