عنوان بصری جلد 8
شرح و تفسیر فقره «و جملة اشتغاله فیما أمره تعالي به و نهاه عنه»
جلد هشتم از مجموعۀ «عنوان بصری» مشتمل بر بیانات حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در آن به شرح و تفسیر فقره «و جملة اشتغاله فیما أمره تعالي به و نهاه عنه» میپردازند. مجلد هشتم از این مجموعه، با موضوع تبیین «تشریع و تکوین» به ارباب نظر و صاحبان بصیرت ارائه و تقدیم میگردد.
مرتب سازی:
عنوان بصری جلد 8
71و در ذلّت و در نزول قرار گرفتهایم؛ باز هم آنها! و این مطلب در همۀ افراد، در همۀ انسانها وجود دارد؛ یعنی با اختیار، مطلب بهدست میآید، نه با غیر اختیار!
کلام مرحوم علاّمه طهرانی در مورد اثر ابتلائات و امراض
یک روز در جلسهای مرحوم آقا راجع به این قضیّه و مطلب صحبت میکردند و میفرمودند:
ابتلائاتی که برای انسان پیش میآید، مانند امراض و مانند سایر ابتلائات غیر اختیاری که پیش میآید، خیلیها خیال میکنند که این ابتلائات باعث ترقّی انسان است، این ابتلائات باعث رشد طولی انسان است، این امراض باعث رشد طولی انسان است، حقایق را برای انسان باز میکند، انسان را از نقطهنظر طولی به خدای متعال نزدیک میکند.
ایشان بیانشان این بود:
این ابتلائات و این امراض باعث تنظیف انسان است، باعث تصحیح انسان است، نه باعث ترقّی و رشد!
یعنی کدورتها و زنگارهایی که بهواسطۀ گناهان برای انسان پیدا میشود و قلب را خسته میکند و پوششی بر دور قلب ایجاد میکند، این زنگار و این پوشش، آن احساس کدورت، آن احساس سنگینی، آن احساس ماندن و درجا زدن بهواسطۀ این ابتلائات و امراض تصحیح میشود. خب راجع به این مسئله روایاتی هم داریم.1 امّا رشد و ترقّیای که برای افراد پیدا میشود، این رشد و این ترقّی فقط و فقط بهواسطۀ اکتساب امور اختیاری و ارادی است؛ یعنی تا انسان به انجام امور اختیاری و ارادی نپردازد، رشد طولی برای او پیدا نخواهد شد. این رشد طولی مربوط به کسب و اکتساب است.2
- رجوع شود به الکافی، ج ٢، ص ٤٤٤ ـ ٤٤٧؛ من لا یحضره الفقیه، ج ٤، ص ٣٩٢؛ الجعفریات، ص ٢٤٥؛ الخصال، ج ٢، ص ٦٣٥؛ التّمحیص، ص ٣٧ ـ ٤٤؛ جامع الأخبار، شعیری، ص ١١٣؛ بحار الأنوار، ج ٦٤، ص ٢٣٦ و ٢٣٧ و ٢٤٤.
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٤٧٦:
«و قالَ علیه السّلام لِبَعضِ أصحابِهِ فی عِلَّةٍ اعتَلَّها: ”جَعَلَ اللَهُ ما کان [مِنکَ] مِن شَکواکَ حَطًّا ←