
عنوان بصری جلد 8
شرح و تفسیر فقره «و جملة اشتغاله فیما أمره تعالي به و نهاه عنه»
جلد هشتم از مجموعۀ «عنوان بصری» مشتمل بر بیانات حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه در «شرح حدیث عنوان بصری» است که در آن به شرح و تفسیر فقره «و جملة اشتغاله فیما أمره تعالي به و نهاه عنه» میپردازند. مجلد هشتم از این مجموعه، با موضوع تبیین «تشریع و تکوین» به ارباب نظر و صاحبان بصیرت ارائه و تقدیم میگردد.
عنوان بصری جلد 8
195میکنم! او گفته است، نهاینکه این چه اثری دارد؟ [نهاینکه] این را انجام میدهم برایاینکه این اثر را داشته باشد که اگر ندید، در مقام بربیاید که چه شد؟! چرا نشد؟! چرا پس اینطور نشد؟! عبد آن عبدی است که در مقام اطاعت، دیگر خود را نبیند که این عمل برای رسیدن به او است. این شعر الآن به ذهنم آمد؛ به قول خواجه در اینجا خیلی عالی میفرماید:
ولی تو تا لب معشوق و جام مِی خواهی *** طمع مدار که کار دگر توانی کرد1 بله، انسان باید برای رسیدن به او اهتمام داشته باشد؛ امّا این یک مرتبهای دارد، از این مرتبه به بعد دیگرخواست باید کنار برود. عمل را انجام میدهم برایاینکه از آنجا جاذبههای الهی بیاید، بارقهها بیاید؛ پس برای این شد! بلند میشوم این کار را انجام میدهم برایاینکه حالم خوب بشود؛ پس برای حال انجام دادی! به حج میروم برایاینکه وضعم دگرگون بشود؛ برای وضع رفتی، پس تو حج انجام ندادی! تو تا لب معشوق و وصل او را میخواهی و جام او را میخواهی و استفادۀ از آن شرابهای معنوی را برای خودت میخواهی، طمع مدار که کار دگر توانی کرد! نه، به آنجایی که بزرگان رفتند نمیرسی! باید از خود بیرون بیایی، باید دیگر در خود چیزی را نبینی، احساس نکنی؛ آن مقام عبودیّت که در تو پیدا شد، آنوقت آن زمانی است که مرحوم آقا فرمودند:
انسان میرسد به یک جا که میبیند همۀ کارهایی که انجام داد همه را از خودش سلب کرده است!
خب اوّل نظرِ به أفعال داشت، بعد در همان مرتبۀ عمل عوام آن نظر را برداشت، بعد تسلیم پروردگار شد و آمد، آمد به یک جا که میرسد در آنجا که میخواهد دیگر خودش را کنار بگذارد و از خودش بگذرد، چون همۀ اینها برای آن است که به وصل برسد؛ میگوید: خدایا عمل را انجام میدهم برایاینکه به تو نزدیک بشوم؛ به آن مرتبه که میرسد میبیند دیگر این کار، کار او نیست!
- دیوان حافظ (قزوینی)، غزل ١٤٣.
