عنوان بصری جلد 8

را خداوند به او عنایت کرده است؛ چطور اینکه در جلسات گذشته نسبت به این مسائل عرض شد، و عرض شد: حقیقت نفس آدمی که از آن مقام تجرّد نزول پیدا می‌کند، واجد جمیع صفات جلالیّه و جمالیّۀ پروردگار است به‌نحو اجمال! اگر ما بخواهیم تعبیر دیگری از این مسئله بیاوریم بهتر از این تعبیر نمی‌شود که بگوییم: خدایی که در قالب یک جسم در این زمین نزول پیدا کرده است؛ یعنی هر کدام از افرادِ این جمع که در اینجا حضور دارند، خدایی هستند به این شکل و به این محدودیّت که در اینجا در روی زمین وجود پیدا کرده‌اند، البتّه به‌نحو اجمال نه به‌نحو تفصیل! به‌نحو تفصیلش، خود همان ذات پروردگار است؛ به‌نحو تفصیل همان مقام اطلاقی پروردگار است و مقام لانهایتی او در هر مرتبه از مراتب فعل و مرتبۀ اسم و مرتبۀ وصف و مرتبۀ صفت!

 یعنی خداوند متعال همان‌طوری‌که دارای اسماء کلّیۀ اطلاقیّه و لا نهاییّه هست؛ علم پروردگار نهایت ندارد، قدرت پروردگار نهایت ندارد، اراده و مشیّت پروردگار نهایت ندارد، قید ندارد، ﴿وَقَالَتِ ٱلۡيَهُودُ يَدُ ٱللَهِ مَغۡلُولَةٌ غُلَّتۡ أَيۡدِيهِمۡ وَلُعِنُواْ بِمَا قَالُواْ بَلۡ يَدَاهُ مَبۡسُوطَتَانِ﴾؛¹ یهود می‌گوید: خدا کاری نمی‌تواند انجام دهد، همین وضعیّتی که هست همین وضعیّت را نمی‌تواند تغییر بدهد، کیفیّت افراد را نمی‌تواند تغییر بدهد، خصوصیّت را نمی‌تواند تغییر بدهد! خداوند می‌گوید: اینها نمی‌توانند؛ ﴿بَلۡ يَدَاهُ مَبۡسُوطَتَانِ﴾. مبسوطتانِ اطلاقی؛ یعنی در هیچ مرتبه‌ای قید ندارد، هرچه که بخواهد همان خواهد شد بدون هیچ‌گونه کم و زیاد و بدون هیچ‌گونه درنگ و تأمّل! اینها اسامی کلّیه و صفات کلّیۀ پروردگار هستند. بشر که نشئتِ او از آن مرتبۀ ذات پروردگار است، واجد همین صفات کلّیه و اسماء کلّیۀ پروردگار است؛ منتها به‌نحو محدود و در مقام اجمال!