قواعد فقهیه ج2

تنافی قلّت ثواب با عدم رضایت شارع به قید واجب

 من‌باب‌مثال یکی از مسائلی که امروزه متداول است این است که بعضی‌ها هر روز به میقات می‌روند و احرام می‌بندند! این را خود ما هم می‌دیدیم؛ حتی از مدرّسین معروف هم شخصی را دیدیم که هر روز می‌رفت، احرام می بست و می آمد طواف می کرد. آنجا فرصت نشد که به ایشان بگوییم که مدرک این کار شما چست؟ درحالتی‌که ما روایات عدیده داریم بر اینکه در یک ماه نبایستی دو بار احرام منعقد شود، بلکه هر ماه فقط یک احرام. یعنی اگر فرض کنید شما در این ماه رجب یک احرام برای عمره انجام دادید، باید صبر کنید که شعبان بشود و بعد در شعبان یک عمرۀ دیگر انجام بدهید. البته می‌شود که در بیست و نهم رجب یک عمره انجام دهید و اول شعبان که فردایش می‌شود یک عمرۀ دیگر. هر ماه فقط یک احرام.¹ البته در بعضی از روایات فاصلۀ دو احرام ده روز است و دیگر کمتر از ده روز نباشد.² البته احتمال دارد که این فاصله به‌خاطر احترام بیت باشد.

 حالا ما آن حدّ پایین را می‌گیریم: ماقبل العَشَرَة. آیا این نهیی که به احرام ماقبل العشرة تعلّق گرفته است موجب بطلان احرام است یا نه؟! پس چرا فقهاء می‌گویند که مکروه و أقلُّ‌ثوابًا است؟ آیا به صرف تقرّبیّت و قصد وجه می‌توان حکم به صحت عبادتی کرد که نهی به آن تعلّق گرفته است؟³ حتی در مورد احکام الزامی هم همین‌طور است و در آنجا هم صحبت داریم.

 بنابراین باید دید که ریشه و اصل و اساس قضیه در اینجا چیست؟ منظور از امر و نهی شارع به عبادات چیست؟ منظور از امر و نهی شارع نسبت به معاملات چیست؟ این را باید به‌دست آورد و برای هر موردی، حکم خاصّی جدای از مورد دیگر استنتاج کرد.⁴

اللَهمّ صلّ علیٰ محمّد و آل محمّد