قواعد فقهیه ج2

العُلماء.» یک وقت می‌گوید: «لا تُکرِم زیدًا و عمرًا و بکرًا.» این تخصیص می‌شود. اما یک وقت می‌گوید: «زید و عمرو و بکر عالم نیستند.» این دلیل حاکم می‌شود، یعنی من عالم بودن آنها را قبول ندارم. این از باب مبالغه است. اینها اگر وجداناً عالم نبودند نیازی نبود که مولا بگوید که اینها عالم نیستند. پس حکومت همیشه در باب اعتبار است، نه در باب تکوین و وجدان؛ درحالی‌که غالب مواردی که آقایان ذکر می‌کنند اصلاً حکم ضرری نیستند و ضرری وجود ندارد تا قاعدۀ لا ضرر شامل اینها شود.

نقد و بررسی امثلۀ احکام اولیّۀ ضرری

 افرادی که قاعدۀ لا ضرر را از ناحیۀ حکومت گرفتند نمی‌دانیم دارای چه تصوراتی بودند که جهاد، خمس، زکات، انفاقات و امثال اینها را ضرری می‌دانند! اصلاً من تعجّب می‌کنم که این فتواها از کجا درمی‌آید؟! آیا واقعاً ممکن است چنین شخصی جهاد در راه خدا را ضرری بداند؟! کجایش ضرری است؟! همین فتواها را می‌دهند که یک مشت افراد نادان می‌گویند: «اینها خشک هستند و مغز ندارند!»

 الآن شما همین احکامی که این آقایان ضرری می‌دانند، بر عرف عرضه بدارید، عرف می‌گوید: کجای اینها ضرری است؟ ضرری نیست. وقتی که یک مجلس، یک ملّت، یک قوم یا یک کشور می‌نشینند و قانون دفاع را تصویب و امضاء می‌کنند، یعنی واقعاً می‌گویند که بله، دفاع ضرری است، ولی ما باید این ضرر را تحمل کنیم؟! اصلاً کسی ضرر نمی‌گوید! یعنی اصلاً چنین فکری نمی‌آید که الآن ضرری متوجّه شده است و باید تحمل کرد.¹

 ضرر را همیشه ضررِ غیر متدارَک می‌دانند.² ضرر را همیشه ضرری می‌دانند که حقی پایمال بشود. اما در اینجا اگر افراد هم کشته شوند خیلی‌ها افتخار می‌دانند و به خودش و خانواده‌اش مدال می‌دهند. اینها اصلاً ضرری نیست. یا مثلاً مالیات‌هایی که در کشورها نصب می‌کنند ضرری نیست. اصلاً حکم در اینجا حکمِ ضرری نیست.