قواعد فقهیه ج2

می‌کند و پول به‌دست می‌آورد بالأخره چه کسی این مشتری را می‌فرستد تا از او جنس بخرد؟ اگر خدا نمی‌فرستاد که صبح تا شب باید مگس می‌پراند! پس این مشتری را خدا آورده است.

یا من‌باب‌مثال در نفقه بر عیال، شما بر عیال نفقه می‌دهید ولی از آن‌طرف هم از او استفاده می‌کنید، پس جای گله نیست. در نفقۀ بچه‌ها هم این علقۀ طبیعی اقتضاء می‌کند که شما این اموال را بپردازید.

پس تمام اینها از باب عدم نفع است، نه ضرر.¹

جواب مؤلف به اشکال لزوم تخصیص اکثر

 اگر بخواهیم روی تک‌تک این مطالبی که در مقام جواب گفته شده است بحث بکنیم به هر کدام از اینها اشکال وارد است؛ ولی آنچه به نظر می‌رسد این است که من‌حیث‌المجموع یک جواب برای تمام اینها کافی است. صرف نظر از آن مسئلۀ اصلی که بعداً مطرح می‌کنیم، می‌توانیم جواب همۀ اینها را به‌طور کلی در این قضیه بگنجانیم که ما ضرر را به عنوان نقصی که قابل جبران نیست می‌دانیم؛ یعنی تمام احکامی که بیان کردید، مثل خمس، زکات، جهاد (به‌عنوان دفاع، نه جهاد ابتدائی)، مالیات و وجوب نفقه بر عیال و امثال‌ذلک، صرف نظر از بعضی از اینها که جای تأمّل دارد، هیچ‌کدام از اینها نقص به حساب نمی‌آید.

 من‌باب‌مثال عرف هیچ‌وقت نمی‌گوید که اگر شما نفقه بر عیال دادید در مالتان نقص وارد می‌شود. اگر این‌طور است، شما وقتی برای بقای حیات از اموال خودتان می‌خورید پس به اموالتان نقص وارد می‌شود! برای بقای زندگی باید پول خرج کرد؛ حتی برای عمران بلَد و زندگی اجتماعی و مدنیّتی که این افراد با هم دارند به پول نیاز است. اگر دولت از این اموالی که به‌دست می‌آورید مالیات نگیرد پس شهر را چه کسی نظیف نگه دارد؟ رفت‌وآمد را چه کسی تضمین کند؟ امنیّت را چه کسی حفظ کند؟ اگر پول نگیرد و ثغور را مستحکم نکند و برای دفاع خرج نکند امنیّت خود شما به خطر می‌افتد.