قواعد فقهیه ج2

شده است که فرد بتواند در آن به کمال مطلوب برسد.

 اما سوای این مسئله، یعنی اگر اجتماعی باشد که آن فرد نتواند به کمال برسد و اصالت را به اجتماع من حیث هو هو بدهیم، نه، درست نیست. این اجتماع یک امر اعتباری است و به همین جهت هم برای آن قوانین وضع شده است. آیۀ بیست و پنج سورۀ حدید می‌فرماید:

﴿لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلَنَا بِٱلۡبَيِّنٰتِ وَأَنزَلۡنَا مَعَهُمُ ٱلۡكِتٰبَ وَٱلۡمِيزَانَ لِيَقُومَ ٱلنَّاسُ بِٱلۡقِسۡطِ﴾.¹

قوام به قسط فی‌حدّ نفسه برای اجتماع مطلوبیّت ندارد؛ بلکه اجتماع متشکل از افرادی است که می‌آیند و می‌روند، لذا قوام به قسط از این نقطه‌نظر مطلوبیت دارد که فرد می‌تواند در سایۀ قوام به قسط، به کمال مطلوب وجودیِ خودش برسد؛ بنابراین باز اصالت با فرد است.

 مثل‌اینکه شما اگر بخواهید زندگی کنید و به کمال مطلوب برسید، نیاز به منزل و مسکن و وسایلی دارید که برای به‌دست آوردن آنها تلاش می‌کنید، درحالی‌که آن وسائل موضوعیّت ندارند و آنها مطلوب بالموضوع و متفرّد بالمطلوبیّه نیستند؛ همین‌طور خود اجتماع هم فی‌حدّ نفسه موضوعیّت ندارد، بلکه موضوعیّت اجتماع به لحاظ موضوعیّت فرد است.

 همین‌طور برگشت حیات اجتماعی هم به فرد است. اگر در یک اجتماع قصاص نباشد وزر و وبالش دامن‌گیر خود شما هم   ـ که حتی جدای از اجتماع هستید ـ خواهد شد. آیۀ ﴿وَلَكُمۡ فِي ٱلۡقِصَاصِ حَيَوٰةٞ﴾² یعنی همین.³ چرا می‌گویند که اجتماع باید اجتماع پاکیزه باشد؟ به‌خاطر اینکه افراد بتوانند هر کدام به کمالشان برسند و قوا