قواعد فقهیه ج2

درس پنجاه و هشتم:

جریان قاعدۀ لا ضرر در فرض جهل مکلّف (١)

بسم اللَه الرّحمٰن الرّحیم

نظر صاحب عروه دربارۀ وضوی ضرری در فرض جهل مکلّف

 مسئلۀ صحت وجوب وضوی ضرری در صورتی که مکلّف جاهل به ضرر یا جاهل به حکم باشد، یکی از مواردی است که در تطبیقش با قاعدۀ لا ضرر اشکال شده است. در اینجا مرحوم سید می‌فرماید:

السابعُ أن لا یکون مانعٌ مِن استعمال الماء مِن مَرَضٍ أو خَوفٍ أو عطشٍ أو نحو ذلک، وإلّا فَهو مأمورٌ بالتَّیمّم، ولو توضّأً و الحالُ هذه بَطَل، ولو کانَ جاهلًا بالضَّرر صَحَّ و إن کان متحقّقًا فی الواقع.

«اگر شخصی مرض یا خوف یا عطش یا امثال‌ذلک داشته باشد باید تیمم کند (یعنی وجوب تیمم دارد)، و اگر در این حال وضو بگیرد وضوی او باطل است؛ ولی اگر جاهل به ضرر باشد وضوی او صحیح است.»

ولی ایشان در آخر این مسئله حکم احتیاطی کردند:

و الأحوَط الإعادَةُ أو التّیمّم؛¹ «احتیاط این است که اعاده یا تیمم کند.»

 اگر مسئلۀ وضوی ضرری از مستمسک² یا از مستند³ مورد مطالعه قرار گیرد دارای اصلی است که می‌توان موارد خوبی را در بحث‌های اصولی از آن استنباط کرد.