قواعد فقهیه ج2

نحوۀ تقابل مهریه در عقد نکاح

 مهریه هم همین‌طور است و فقط در مقابل بُضع نیست، بلکه در مقابل زوجیت هم است؛ منتها به جهت اینکه وقتی انسان یک دختری می‌گیرد و از او استمتاع می‌کند، شارع این مهریه را سرمایه‌ای برای آن دختر قرار داده است و می‌گویند: «این مهریه در مقابل بضع و استمتاع است.»¹ لذا اگر قبل از دخول او را طلاق بدهد باید نصف مهریه را بدهد با اینکه استمتاع نکرده است.² این نصف مهریه در مقابل صرف این ارتباط زوجیت است، یعنی در مقابل اینکه می‌گوید: «من الآن تو را زوج خودم قرار دادم.» چون مرد ﴿ٱلرِّجَالُ قَوّٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ﴾³ است و می‌خواهد آن دختر را به‌واسطۀ زوجیت به‌کار بگیرد. این به‌کار گرفتن به معنای دخول کردن نیست، بلکه یعنی می‌خواهد مشتمل بر او بشود به‌عنوان بدل اشتمال، و او را در پناه خودش بگیرد. لذا می‌گوید: من که می‌خواهم تو را در منزل خودم بیاورم، می‌خواهم در مقابل آن یک چیزی به تو بدهم. اگر بخواهم دخول بکنم دیگر همۀ آن چیزی که باید به تو بدهم می‌دهم، اما حتی اگر نخواهم دخول بکنم باز بالأخره من تو را آورده‌ام و ملک خودم قرار داده‌ام و گویا تو را خریده‌ام.

 بنابراین عقد ازدواج در واقع یک نوع ملک یمین است، منتها ملک یمین شرعی و آبرومندانه. لذا اگر دخول نکرده باشد نصفش را نمی‌پردازد؛ ولی همین‌که او را در خانه آورده است، شارع به‌عنوان احترامی که برای زن قائل است که بیخود در هر جایی و در تحت هر خانه‌ای نرود، می‌گوید: وقتی که عقد کردی، ولو اینکه نخواهی دخول بکنی، باید نصف مهریه را بپردازی! این به خلاف متعه است. اگر متعه کردید و استمتاع نکردید، دیگر لازم نیست که چیزی پرداخته بشود.

صحت شرط عدم دخول در عقد نکاح

 بنابراین چون دخول و استمتاع از لوازم عقد ازدواج است، پس زن یا مرد می‌تواند شرط عدم دخول بکند، یعنی می‌تواند شرط کند که تو زن من می‌شوی با شرط