قواعد فقهیه ج2

بلکه کراوات اصلاً صلیب است، چه جهت مشابهت داشته باشد یا نداشته باشد، یکی از انواع صلیب کراوات است و کراوات زدن یعنی زنّار آویزان کردن. الآن خودِ جوان‌های مسلمان هم چه صلیب طلا و چه غیر طلا دور گردن یا روی سینۀ‌شان می‌اندازند! حالا خودشان هم نمی‌دانند جهتش چیست، فقط برای قشنگی می‌اندازند و می‌گویند: مشابهت با کفّار و این حرف‌ها اصلاً چیست؟! فرض کنید دیده است که مایکل جکسون می‌اندازد، این هم می‌اندازد؛ یا آن فرد سرش را فلان شکل می‌کند و این هم انجام می‌دهد. در اینجا اصلاً جهت متابعت از کفّار مورد نظر نیست، بلکه صرفاً برای قشنگی و مُد بودن می‌اندازند؛ اما باز هم تمام اینها حرام است، چون علامت و خصوصیّت نصاریٰ است.¹

تعیین مصداق ضرر براساس بناء عقلا

 حالا اگر ما صرف نظر از حسن‌وقبح عقلی، بنای عقلاء را ملاک برای حکم شارع قرار بدهیم، دیگر ضرر بر طبق بنای عقلائیه سنجیده می‌شود. در بنای عقلائیه و تطبیقاتِ مسائل فقهی بر این قاعده اشکالاتی شده است که در مباحث آینده به آن می‌پردازیم.

 وقتی که بنای عقلائیه شد باز ملاک دارد؛ چون همان‌طوری‌که بیان شد، نمی‌توانیم بگوییم شارع در بعضی از موارد ساکت است و در آن موارد ملاکی نیست، بلکه قطعاً ملاک هست، گرچه ما آن ملاک را ندانیم.² حالا یا ملاک به نفع این بنای عقلائیه است یا به ضرر بنای عقلائیّه. اگر به نفع باشد این بنای عقلائیه می‌تواند برای اجرا و عدم اجرای قاعدۀ لا ضرر مبنا قرار بگیرد، و اگر نتوانیم پی به ملاک ببریم، در این‌صورت این بنای عقلائیه نمی‌تواند مبنای برای تطبیق قاعده باشد.