قواعد فقهیه ج2

بشود، اما در خیلی از کشورها این‌طور نباشد و اصلاً برای این نوع نشستن حساب تکبّر و عزّت و بلند منشی بار نکنند، در این‌صورت می‌توان گفت اشکالی ندارد؛ یا مثلاً بچه‌ای که پیش پدرش روی مبل نشسته و این را فقط به‌عنوان یک تفنّن انجام می‌دهد، این هم هیچ اشکالی ندارد.

 خصوصیّت مصداق مورد نظر شارع نیست. شارع می‌خواهد ارزش‌های اجتماعی در میان مردم زنده بشود و پایدار بماند، ولی کاری به مصداق ندارد. اما اگر کشف کنیم ملاک تکبّر و بلند منشی نیست، بلکه همان‌طور که در مورد نشستن روی صندلی روایت داریم:

من روی زمین می‌نشینم و امّتم و پیروانم را امر می‌کنم که إلی یوم القیامة همیشه روی زمین بنشینند!¹

و یا در روایت دیگری داریم:

خداوند جِلْسۀ عبد را دوست دارد.²

ملاک تواضع است و در هر صورت نشستن روی مبل و صندلی مذموم می‌شود؛ چه تشابه به جبابره و متکبّرین باشد و چه نباشد. شما روی زمین بنشینید یا روی صندلی بنشینید اصلاً حالتان فرق می‌کند؛ چه در آن عرف باشید و چه در این عرف باشید. لذا می‌گویم که به دست آوردن ملاک مشکل است. بنابراین وقتی که پیغمبر فرمودند:

من روی زمین می‌نشینم و امر می‌کنم امّتم را که إلی یوم القیامة روی زمین بنشینند!

به‌دست می‌آید که اصل نشستن روی صندلی عند الشارع مذموم است، شارع می‌خواهد