قواعد فقهیه ج2

از روایت این نکته فهمیده می‌شود که اگر یک‌وقتی مسئلۀ قبح آن‌قدر شدید بود که از این‌طرف، انسان نمی‌تواند جنبۀ فعلی ایجاد بکند و جنبۀ انفعالی‌اش خیلی غلبه دارد، در آنجا چاره‌ای ندارد که تا حدودی موافقت با عرف داشته باشد.

 در وسائل روایت داریم که حضرت می‌فرماید:

و کان علیُّ بنُ الحُسَینِ علیه السّلام یُعجِبُهُ أن یَسجُدَ فی کُلِّ سورَةٍ فیها سَجدَةٌ؛¹ «امام سجاد علیه السّلام خیلی خوشش می‌آمد [که در تمام سوره‌های سجده‌دار به سجده برود].»

این قضیه نشان می‌دهد که این یک مسئلۀ کلّی است. اما در خیلی از موارد می‌بینیم که مسائل شخصی بوده است،² نه‌اینکه جنبۀ کلّی داشته باشد؛ مثلاً بعضی از وقت‌ها که خود ائمه علیهم السّلام به‌حسب ظاهر از چیزی خوششان می‌آمد، این‌طور نبود که بتوانیم این موارد را گسترش بدهیم؛ مثلاً در وسائل از امام باقر علیه السّلام دارد:

کانَ علیٌّ علیه السّلام یُعجِبه أن یُفطِرَ عَلَی اللَّبَنِ.³

یا در روایت است:

کانَ رسولُ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم یُعجِبه الحَلواءُ و العَسَلُ.⁴

یا مثلاً:

کانَ أبوعبدِاللَهِ یُعجِبُهُ الزَّبیبَة.⁵

یا مثلاً:

کانَ النّبیُّ یُعجِبُهُ أن یَشرَبَ فی القَدَحِ الشّامی، و کانَ یَقولُ: «هِیَ أنظَفُ آنِیَتِکُم.»⁶