
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
98برای این است که داریوش پادشاه بوده، شاه بوده، سلطان بوده و آن عظمت داریوش در نظر شما بزرگ جلوه میکند، لذا اسم او را میگذاری داریوش! شما که اسم فرزندت را کوروش میگذاری بهخاطر این است که آن عظمت در نزد شما مخفی است و خودتان هم متوجّه نیستید که آن شخصیّت کوروش، شخصیّت سهراب و اسفندیار و گیو و گودرز و گونی (!) و امثالهم در نزد ما و در این سینه و قلب ما چنان مخفی است که نگذاشته است آن شخصیّتهای والا و برتر که ارزش روی آن شخصیّتها رفته، آنها بیاید و خودش را نشان بدهد؛ لذا میآییم اینها را انتخاب میکنیم!
تأثیر اسامی در نورانیّت و ظلمت منازل
مگر علی را از ما گرفتهاند؟! مگر حسن را از ما گرفتهاند؟! مگر عبداللَه را از ما گرفتهاند؟! مگر رضا را از ما گرفتهاند؟! مگر محمّد را از ما گرفتهاند؟! در روایت داریم:
قبل از اینکه بچّه به دنیا بیاید اسمش را محمّد بگذارید؛ بعد اگر به دنیا آمد، اگر خواستید همان اسم را برای او قرار بدهید و اگر نخواستید آن اسم را به اسم دیگر عوض کنید.1
امام صادق علیه السّلام فرمودند:
خانهای نیست که در آن خانه این اسم شریف باشد إلاّ اینکه ملائکه در آن
- الکافی، ج ٦، ص ١١:
«عَن أبیعبدِاللَه علیه السّلام قالَ: إذا کانَ بِأمرأةِ أحَدِکُم حَبَلٌ فأتَی عَلَیها أربَعَةُ أشهُرٍ فَلیَستَقبِل بِها القِبلَةَ و لیَقرَأ آیةَ الکُرسیّ و لیَضرِب عَلیٰ جَنبِها و لیَقُلِ: ”اللَهمّ إنّی قَد سَمّیتُهُ مُحمّدًا!“ فإنّهُ یجعَلُهُ غُلامًا. فإن وَفَی بِالاِسمِ بارَک اللَه لَهُ فیهِ؛ و إن رَجَعَ عَن الاِسمِ کان لِلَّهِ فیهِ الخیارُ، إن شاءَ أخَذَهُ و إن شاءَ تَرَکهُ!“»
ترجمه: «هرگاه همسر یکی از شما باردار شود و چهار ماه بر او بگذرد، او را به سمت قبله نماید و آیة الکرسی را بخواند، سپس دستش را بر پهلوی همسرش بگذارد و چنین بگوید: ”خداوندا، من این طفل را محمّد نامیدم!“ پس خداوند او را پسر قرار میدهد. پس (چون این طفل به دنیا بیاید) اگر به عهد خود دربارۀ نام او وفا نماید خداوند آن پسر را برای او مبارک میگرداند؛ و اگر هم از آن نام برگردد خداوند در مورد او اختیار دارد، اگر بخواهد او را (از این دنیا) میبرد و اگر بخواهد نگه میدارد!» (محقّق)
- الکافی، ج ٦، ص ١١:
