عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
مرتب سازی:
عنوان بصری جلد 7
85علاقه داشت و در این شکّی نیست. اسم علی هم اسمی بود که از آسمان آمد؛ وقتی که قنداقۀ حضرت امیرالمؤمنین علیه السّلام را به دست ابوطالب دادند، ابوطالب در کنار خانۀ کعبه اشعاری دارد:
یا رَبِّ یا ذا الغَسَقِ الدُّجیِّ *** و القَمـر الـمُبتَلَـجِ المُـضیِّ بَیِّن لَنا مِـن حُکـمِک الـمَقضیَّ *** ماذا تَری فـی اسمِ ذا الصّبیّ «خدایا، اسم این فرزند را خودت برای ما انتخاب کن!» در این موقع لوحی آمد و اسم علی از جانب پروردگار متعال برای امیرالمؤمنین علیه السّلام انتخاب شد. [روی آن لوح نوشته بود]:
خُصِّصتُما بِالوَلَدِ الزَّکیِّ *** و الطّاهِرِ المُنتَجَبِ الرَّضیِّ فإسمُهُ مِن شامِخٍ عَلیّ *** عَلیٌّ اشتُقَّ مِن العَلیِّ1 «این اسم علی از جانب پروردگار و از جملۀ آن مقام رفیع است.» لذا سیّدالشّهدا علیه السّلام خودشان این اسم را که اسم پدرشان بوده است دوست داشتند.
مسئلۀ دیگر که در اینجا مهم است و به نظر من این مسئله مورد توجّه حضرت بوده این است که سیّدالشّهدا علیه السّلام در یک وضعیّت و دورانی بود که با سیاستهای
- مناقب آل أبیطالب علیهم السّلام، ج ٢، ص ١٧٤. امام شناسی، ج ١، ص ٥٧:
«ای پروردگار من، ای صاحب این شب تار، و ای صاحب صبح روشن، از امر خود که در قضای تو گذشته است ما را واقف گردان که نام این پسر را چه بگذاریم!
من شما دو نفر را اختصاص دادم به یک فرزند پاکیزه و طاهر و اختیار شده و پسندیده، و اسم او را از مقام رفیع و با عظمت، ”علی“ گذاردم که مشتق از اسم خودم علی است!»
- مناقب آل أبیطالب علیهم السّلام، ج ٢، ص ١٧٤. امام شناسی، ج ١، ص ٥٧: