
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
82«اسامی متعدّدهای برای پروردگار است»، معنایش این است که هر اسم دارای یک خاصیّتی است، هر اسم دارای یک نتیجهای است که انسان برای رسیدن به آن نتیجه باید از این اسم استفاده کند. مثل اینکه یک شخص، مریضی دارد و میخواهد مریض او شفا پیدا کند، ولی بهجای اینکه بگوید: «یا شافی!» بگوید: «یا مُهلِک؛ خدایا هلاکش کن!» خب این مریض نهتنها خوب نمیشود، بلکه در همان موقع میمیرد؛ چون «یا شافی» یعنی خدایا شفا بده، و «یا مُهلِک» یعنی خدایا همین الآن او را بکُش! پس انسان باید نسبت به اینها توجّه داشته باشد.
اهمّیت دقّت و توجّه به معنا هنگام اسمگذاری فرزندان
علیٰکلّحال مسئلۀ تأثیر اسم یک مسئلهای است که در آن شک نیست. حالا صحبت در این است که ما باید چه اسامیای را برای فرزندان خودمان انتخاب کنیم؟ بالأخره انسان یک فرزند میآورد، دو تا، سه تا، چهار تا و هرچه بیشتر بهتر! انسان باید به کوری چشم دشمنان، شیعۀ امیرالمؤمنین و گویندۀ «لا إله إلّا اللَه» را زیاد کند1 و به این حرفهایی که امروزه در میان ما رواج پیدا کرده و متأسّفانه دستهایی هم از پشت، این مطالب را هدایت میکنند نباید توجّه کند.2
وقتی که انسان میخواهد این افراد را صدا کند، باید به چه اسمی صدا کند؟ بالأخره باید صدا کند: علی، حسن، حسین! بالأخره یک اسمی میخواهند تا انسان هر کدام از اینها را با آن اسم خودش بخواند. با توجّه به مسئلهای که گفته شد، آیا
- من لا یحضره الفقیه، ج ٣، ص ٣٨٢:
«عَن جابرٍ عَن أبیجعفرٍ محمّدِ بنِ عَلیٍّ الباقرِ علیه السّلام قالَ: قالَ رَسولُ اللَهِ صلّی اللَه علیه و آله و سلّم: ”ما یَمنَعُ المُؤمِنَ أن یَتّخذَ أهلًا لَعَلّ اللَهُ أن یَرزُقَهُ نَسَمَةً تُثقِلُ الأرضَ بِلا إلَهَ إلّا اللَه!“» رسالۀ نکاحیّه، ص ٥٣:
«چه جلوگیر میشود از مؤمن که برای خود زوجهای بگیرد به امید آنکه خداوند ذی روحی را نصیب او کند تا زمین را به لا إله إلّا اللَه سنگین نماید!؟» - جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این مطلب، رجوع شود به رسالۀ نکاحیّه، کاهش جمعیّت ضربهای سهمگین بر پیکر مسلمین، ص ٦١ ـ ٣١٦.
- من لا یحضره الفقیه، ج ٣، ص ٣٨٢:
