عنوان بصری جلد 7

بین اسامی پروردگار از نقطه‌نظر انتساب به پروردگار وجود ندارد (بین علیم و بین قدیر و بین حیّ و بین رازق و امثال ذلک که البتّه رازق و اینها جدا است و منظور همان اسامی لاصقۀ ذاتیّه است)¹ جای تأمّل دارد؛ چون اسامی پروردگار هر کدام به إزاء معنایی خاص وضع شده است، یعنی این‌طور نیست که ما قدرت پروردگار را در نظر بگیریم و بعد اسم «علیم» را روی آن بگذاریم یا اینکه حیات پروردگار را در نظر بگیریم و اسم «قدیر» روی آن بگذاریم! این معنا غلط است؛ چون این قدرت برای یک حقیقتی وضع شده است که «علیم» در آن حقیقت وضع نشده است، «علیم» برای یک حقیقتی وضع شده است که «قدیر» برای آن حقیقت وضع نشده است! و از این نقطه‌نظر بین اسامی پروردگار و بین اسامی و صفات سایر افراد هیچ فرقی وجود ندارد.

وقتی که انسان یک معنایی را در نظر می‌گیرد، برای همان معنا اسم خاص را وضع و جعل می‌کند؛ لذا بزرگان طریق و اولیاء خدا برای تأثیر هر اسم از اسماء الهی از نقطه‌نظر تربیت و تکامل نفس یا حتّی برای سایر موارد مانند مسائلی که انسان در دنیا با آن مسائل سر و کار دارد، بلایا، مصائب، امراض، امور معیشت و سایر مسائل، تأثیرات عجیبی روی اسامی الهی قائل شده‌اند. حالا کیفیّت استفاده از این اسامی و اجازه در مقدار آن استفاده و یا عدم آن، یک بحث دیگری است.

مجملاً آنکه: این اسامی برای آنچه که در این عالم تحقّق پیدا می‌کند تأثیراتی در عالم وجود دارند، ولی یک شرایط خاصّی دارد و در یک حدود خاصّی باید انجام بشود؛ نسبت به بعضی، شرایط مخصوصی است که نسبت به دیگری نیست. اینها یک مسائلی است که در محدودۀ صحبت و مجلس ما نمی‌گنجد.

خاصیّت و نتیجۀ متفاوت هر یک از اسماء الحسنیٰ

علیٰ‌کلّ‌حال در آیۀ شریفه هم داریم: ﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ فَٱدۡعُوهُ بِهَا﴾. چرا خداوند نفرمود: «و لِلهِ الإسمُ فَادعوهُ بِه؛ مردم، خداوند اسمی دارد که همان اسم اللَه است؛ خدا را به اسم اللَه یا به اسم عَلیم تنها بخوانید»؟ اینکه می‌گوید: ﴿وَلِلَّهِ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ﴾؛