
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
58آقا، چرا شما اینها را به مسجد نمیآورید؟! و چرا در مجالس قرآن ما و در سایر مجالس نمیآورید؟!
او یک خندهای کرد و گفت: «آقا، ما اینها را به امام زمان سپردهایم!» ایشان فرمودند:
اگر اینها مریض بشوند باز هم اینها را به امام زمان میسپرید یا به طبیب مراجعه میکنید؟! چرا اینها را برای نان و آب یا برای سلامتی به امام زمان نسپردید؟!
و همانطور هم شد! این دو تا پسری که بچّههای خوب و خوش نفس و با نفس صالحی بودند، بر اثر به امام زمان سپردنِ این آقا، در یک وادی افتادند و رفتند که رفتند که رفتند و تا آخر خط هم رفتند! «به امام زمان سپردم» یعنی چه؟! مگر امام زمان نشسته تا بچّههای شما را نگه دارد؟! امام زمان آنقدر کار دارد و کارهای خیلی مهمتری دارد! این حرفها یعنی چه؟! هر شخصی موظّف است و مکلّف است بر اینکه مواظبت داشته باشد و باید مراقبه داشته باشد!
مقصود از امانت در آیۀ ﴿إِنَّ ٱللَهَ یَأمُرُکُم أَن تُؤَدُّواْ ٱلأَمٰنٰتِ إِلَیٰ أَهلِهَا﴾
روزی خواهد رسید که راجع به اماناتی1 که خداوند به ما سپرده است از ما سؤال بشود! از معصوم علیه السّلام روایت است که فرمودند:
مقصود و باطن آیۀ ﴿إِنَّ ٱللَهَ يَأۡمُرُكُمۡ أَن تُؤَدُّواْ ٱلۡأَمٰنٰتِ إِلَىٰٓ أَهۡلِهَا﴾2 این است: آن زن و فرزندی را که خدا بهعنوان امانت به شما سپرده است، در هنگام فوت چطور تحویل خدا دادید؟
حالا که دارید از این دنیا میروید، چطور دارید تحویل میدهید؟ آیا همینطور
- مستدرک الوسائل، ج ١٤، ص ٢٥١:
«المَولَی سَعیدٌ المَزیدی فی تُحفَةِ الإخوان عن أمیرالمؤمنینَ عَلی علیه السّلام قال: ”إنّ النّساءَ عندَ الرّجالِ لا یَملِکنَ لِأنفُسِهِنّ ضَرًا و لا نَفعًا و إنّهُنّ أمانَةُ اللَهِ عِندَکم فَلا تُضارّوهُنَّ و لا تَعضُلوهُنَّ!“»
ترجمه: «امیرالمؤمنین علیه السّلام فرمود: ”همانا زنان نزد شوهران خود اختیار هیچ ضرر و نفعی را برای خود ندارند، و زنان امانتهای الهی نزد شما هستند؛ پس به ایشان زیان نرسانید و آنان را تحت فشار قرار ندهید!» (محقّق) - سوره نساء (٤) آیه ٥٨. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ١٩٠:
«خداوند شما را امر کرده که امانات را به اهل آن بازگردانید!»
- مستدرک الوسائل، ج ١٤، ص ٢٥١:
