
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
57خواهد گذاشت.»1
البتّه من این را خدمتتان عرض میکنم که این مسئله بهعنوان تمام علّت نیست، ولی شاید در این قضیّه دخالتی داشته است و تصوّر نکنید حالا این شخص که تقصیری ندارد، چون این مطلب در اینجا بهعنوان جزء از علّت است و مسئلۀ اختیار از این شخص گرفته نمیشود! ممکن است انسان از نظر روحیّه مانند دیگران نباشد، ولی بتواند خود را کنترل کند و ارادهاش را داشته باشد و با بعضی از مسائل، روحیّۀ خود را تغییر دهد. علیٰکلّحال این مسئله اینقدر مهم است!
اثر سوء تزریق خون از افراد غیر ملتزم
اینکه مرحوم آقا در زمان حیاتشان آنقدر تأکید میکردند و میگفتند: «افرادی که به ناراحتیهایی مبتلا میشوند و مجبورند خون بگیرند، باید بدانند که این خون از چه کسی است»، برای همین جهت است! اتّفاقاً این مسئله، مسئلۀ بسیار مهمّی است؛ تزریق خون از افراد غیر ملتزم به مسائل، اثرات سوئی دارد و این را باید متوجّه بود! البتّه اگر چارهای نیست که خب نیست، ولی انسان تا جایی که بتواند باید رعایت این مطالب را داشته باشد! اینجا مباحث خیلی زیاد است و حالا وارد این قضایا نشویم.
لزوم اهتمام دقیق پدر بر امور خانواده از نقطهنظر دینی
علیٰکلّحال برای پدر لازم است که نسبت به امور اطفال و امور زن و بچّه از نقطهنظر دینی اهتمام داشته باشد، نه از نظر ظاهر یعنی نان و آب! نان و آب پنج درصد یا ده درصد مسئله است. باید بر آنها مواظبت داشته باشد و نحوۀ رفتار آنها را زیر نظر بگیرد! اینکه با چه کسانی حرف میزنند، با چه کسی رفت و آمد میکنند، با چه کسی برخورد میکنند، وضعیّت آنها چه وضعیّتی است! التفات کردید؟!
حکایتی در عاقبت بیتوجّهی پدر به تربیت فرزندان
یک وقت در زمان مرحوم آقا یک شخص آمد و ایشان از حالات بچّههایش از او سؤال کردند. اتّفاقاً بچّههای خوبی هم داشت. دو تا پسر داشت که هر دو، پسرهای خوبی بودند و سنّشان حدود هفده هجده سال بود. ایشان گفتند:
- رجوع شود به التّقوی و ما أدراک ما التّقوی، محمّد رازی، ص ١١؛ مردان علم در میدان عمل، ص ٤١١؛ فرهنگ تربیت فرزند در اسلام، ص ٨٩.
