
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
55کرده است! این وظیفۀ کیست؟ وظیفۀ پدر است! این وظیفه، وظیفۀ او است که این مسئله را تأمین کند و آنچه را که موجب صلاح است برای زن و فرزند خود تأمین کند و اگر چیزی موجب فساد و إفساد است، از محیط زندگی بیرون ببرد ولو اینکه مورد درخواست و تقاضای آنها باشد؛ زیرا همانطوریکه خداوند پدر را موظّف به تأمین معیشت و اصلاح امور ظاهری عائله کرده است، همانطور او را به مراتبْ بالاتر موظّف به تأمین رشد و رُقاء دینی و روحی آنها کرده است!
تأثیر پذیری کودک از محیط حتّی در دوران شیرخوارگی
روایاتی که در این زمینه هست إلیٰ ماشاءاللَه است!1 از هنگامی که بچّه به دنیا میآید باید چه نوع تربیتی نسبت به او انجام بشود، باید بچّه را از محیط فساد دور نگه داشت، اطاقی که در آن غیبت است بچّه نباید در آن اطاق برود، اطاقی که در آن موسیقی است و صدای موسیقی میآید بچّه نباید صدای موسیقی را بشنود؛ چون در نفس او اثر سوء میگذارد!
این مطالب، مطالبی بود که سابقاً ممکن بود با استهزا و سخریّه با آن برخورد بشود، ولی امروزه متوجّه شدهاند که اطفال در همان ایّام شیرخوارگی و در همان ماههای اوّل ولادت، بهترین استعداد برای گرفتن مطالب را دارند! آیا این هم دیگر دروغ است؟!
خب به ما میگویند ولی ما گوش نمیدهیم! [میگوییم]: «آقا، این حرفها چیست؟! آقا، بچّه که نمیفهمد! آقا، بچّه که چیزی سرش نمیشود!» چرا سرش نمیشود؟! خیلی خوب هم سرش میشود و اینها همه در او اثر میگذارند! داریم در اطاقی که قرآن میخوانید بچّه را در همانجا بیاورید تا صدای قرآن شما را بشنود! مستحب است بچّهها در مجالس عزاداری سیّدالشّهدا آورده بشوند!2
آنوقت این مسائل کِی به درد میخورد؟ وقتی که بچّه، بچه است چیزی
- رجوع شود به وسائل الشّیعة، ج ٢١، ص ٣٥٥ ـ ٥٠٨.
- جهت اطّلاع بیشتر رجوع شود به روح مجرّد، ص ٩٥ و ٥٠٠؛ امام شناسی، ج ١٥، ص ٣١٨.
