
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
40ممضیٰ است، در دریا باشد ممضیٰ است، در شهر باشد ممضیٰ است، در هر جا باشد ممضیٰ است. این مسئله، اساس و محور برای حرکت و عمل انسان است!
روی این جهت، آنچه خدا از ما میخواهد فقط همینمقدار است که ما مسئله را فقط در ارتباط با تکلیف انجام بدهیم، اگر نیاییم به خودمان ببندیم، نیاییم دخالت کنیم، نیاییم در کار خدا اضافه کنیم، ما کاسۀ داغتر از آش نباشیم، ما دایۀ مهربانتر از مادر نشویم، بلکه در آن محدوده حرکت کنیم، حالا هر عملی را که انجام میدهیم؛ کاسب در محدودۀ خودش، عالم در محدودۀ خودش! و این را بداند که چه میگوید و چه ارتباطی با مردم برقرار میکند. آنوقت نحوۀ ارتباط خیلی مهم است که باید چه مسائل و مطالبی را در ارتباط در نظر بگیرد؛ باید در کیفیّت ارتباط، اساس ارتباط را بر توحید بگذارد، نه بر روابط! روابط نباید در اینجا دخالت داشته باشد و هر کسی هم میتواند این را انجام بدهد.
پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوادگی
دیگر در یکهمچنین موقعیّتی آن ارتباطات خارج و ارتباطات داخل، ارتباط با زن و فرزند و قوم و خویش و ارتباط با خارج و شغل، همه در یک راستا قرار میگیرد، بهطوریکه اگر یکی از این مهرهها از جای خود حرکت کند در انسان اثر میگذارد! اگر انسان به نحوی عمل کند که از رسیدگی به زن و فرزند کم بگذارد، این در حال انسان اثر میگذارد و این مهره الآن در جای خودش قرار نگرفته است! چرا؟ زیرا زن و فرزند هم مانند سایر افراد برای خودشان جایگاهی دارند.
ببینید، ما اوّل آمدیم آن پایه را براساس مسئلۀ توحید قرار دادیم و حالا میخواهیم روی آن بنا بسازیم؛ حالا روی این مسئله، روی این پایه و روی این فونداسیونی که الآن چیده شده است چه بسازیم و چه مسائلی را قرار بدهیم؟ فرض کنید که پایۀ دیوار اینجا است ولی ما وقتی که میخواهیم اطاق را بسازیم یک متر اینطرفتر قرار بدهیم، خب این دیوار که دیگر روی پایه نیست! اگر این پایه و شناژی که الآن ریخته شده در جایگاه خودش باشد، باید پایههای دیوار، پایههای ستون و پایههای عمودها را هم در همانجای خودش قرار داد!
لذا در یکهمچنین موقعیّتی باید روابط خانوادگی با روابط خارج هر دو با هم
