
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
147زندگی ابدی ما موجود است؛ بنابراین خیلی دل به این دنیا نبندیم و دلخوش به این وضعیّت نباشیم و به فکر آنطرف باشیم.
حال این مقدّمه آیا براساس قوانین من درآوردی و اعتباری ما میتواند تحقّق پیدا کند؟! این امکان ندارد! آن خداوندی که ما را خلق کرده و ما را براساس قوانینی در این دنیا آورده و به ما تکلیف داده و اوامر و نواهی را متوجّه ما کرده است، قطعاً این اوامر و نواهی در راستای تکامل ما میتواند قرار بگیرد، نه آنچه که به ذهن ما میرسد و نه آنچه که خوشایند ما خواهد بود؛ هیچکدام از اینها! روی این جهت، آنچه که برای انسان مهم است این است که خود را با آن قوانین و اوامری که او برای ما تعیین کرده وفق بدهیم، نهاینکه ناراحت بشویم! خود را با آن قوانینی که او برای ما آورده تطبیق بدهیم، نهاینکه از زیر آن اوامر شانه خالی کنیم! اگر شانه خالی کنیم این خسارت متوجّه که خواهد شد؟ اگر زیر بار این اوامر و نواهی نرویم ضررش متوجّه که خواهد شد؟ متوجّه خدا خواهد شد یا متوجّه پیغمبر خدا؟ هیچکدام!
نیاز انسان علت انجام عبادات
اگر تمام افراد عالم بیایند بگویند: «خدایا، ما تو را عبادت نمیکنیم»، خدا میگوید: «نکنید که نکنید؛ اصلاً چه کسی گفته اطاعت کنید؟! بهجای اینکه حالا ما بیاییم برای شما ناز کنیم، ما بیاییم برای شما بگوییم: ”ما یکهمچنین خدایی هستیم، ما همچنین منّتی بر شما میگذاریم، ما همچنین لطفی بر شما میکنیم“، شما میآیید ناز میکنید که خدایا ما عبادت میکنیم؟!» حالا شما از امشب تصمیم بگیرید نماز نخوانید، ببینید خدا ناراحت میشود یا نه؟! از امروز ظهر جمعه پنجم رجب بگویید: «خدایا، ما میخواهیم برای تو ناز کنیم و نماز نخوانیم!» خدا هم میگوید: «صد سال نمیخواهد بخوانی، اصلاً کی گفته بخوانی؟!»
این مسئله را باید متوجّه باشیم که عبادت ما و نماز ما به درگاه الهی نیاز ما است و ناز از او است! معنای نیاز احتیاج است؛ یعنی خدایا من چون نیاز دارم، دارم نماز میخوانم؛ چون احتیاج دارم، چون این وجود من خام و نپخته خواهد شد، چون سعادت ابدی را در پیش دارم، چون به نعمت کبرای الهی و ابدی تو میخواهم برسم!
