
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
140ندارد؛ لذا پیغمبر با توجّه به اینکه میدانست، [بعد از خودش چه خواهد شد، وظیفهاش را انجام داد]! پیغمبر چند مرتبه در زمان حیاتش خبر از ما بعد دادند؟ چند مرتبه در موارد مختلف گفت: «فَإنّکُم لا تَعلَمونَ ما تَفعَلونَ بَعدی؛1 شما نمیدانید که بعد از من چه خواهید کرد!» پس میدانست و خبر داشت، ولی با تمام اینها گفت: «من مسئول و مکلّف هستم وظیفهام را انجام بدهم: ای مردم، این علی خلیفه است و غیر از او هم بنده نمیشناسم؛ اگر عمل کردید خودتان نجات پیدا کردهاید و اگر عمل نکردید خاک بر سر خودتان!» این حرفی بود که پیغمبر زد و آنها هم عمل نکردند و همه رفتند، فقط سه نفر ماندند: سلمان، ابیذر و مقداد؛ عمّار هم بعد ملحق شد و شدند چهار پنج نفر!2 این چهار پنج نفر ثمرۀ تبلیغ و رسالت ٢٣ ساله بودند!
آنوقت بنده بیایم برای چه کسی دل بسوزانم؟! او که پیغمبر هم بود، ٢٣ سال این کار را کرد و آخر همه رفتند دور آن ...؛ حالا بنده بیایم برای چه کسی دل بسوزانم؟! برای چه کسی که خوشش بیاید؟! برای افرادی که بگویند: اینطور است و آنطور است؟! آقا، اصلاً صد سال مسلمان نشو، برو کافر شو! من قیّم تو نیستم، من یک فرد طلبهای هستم که آمدهام دو تا کتاب خواندهام و بهمقتضای ادلّه این را فهمیدهام و همین را میآیم و میگویم؛ حالا میخواهی گوش بده، میخواهی گوش نده!
اختصاص اختلاف زن و مرد به عالم مادّه
چه مرد و چه زن هیچ تفاوت نمیکند؛ اگر مرد به زن ظلم کند با سر در جهنّم قرار میگیرد، و اگر زن از تحت اطاعت شوهرش دربیاید تمام اعمالش ﴿هَبَآءٗ مَّنثُورًا﴾3 میشود؛ خدا با هیچ کس رودربایستی ندارد، و إنشاءاللَه در جلسات آینده به عدم
- المغازی، واقدی، ج ١، ص ٣١٠؛ کامل الزّیارات، ص ٣٢٠. با قدری اختلاف در مصادر.
- الاختصاص، ص ٦.
- سوره فرقان (٢٥) آیه ٢٣:
﴿وَقَدِمۡنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُواْ مِنۡ عَمَلٖ فَجَعَلۡنٰهُ هَبَآءٗ مَّنثُورًا﴾. معاد شناسی، ج ٣، ص ٤:
«آن اعمالی که در دنیا انجام دادهاند چون بر محور رضا و امید تقرّب به ما نبوده است، به ارادۀ قاهرۀ خود بر آنها چیره گشتیم و مانند گرد و غبار پراکنده شدۀ در فضای وسیع، متفرّق و متشتّت و مضمحل نمودیم!»
