
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
134است و سی درصد از جانب مردها است!
و ایشان کاری که میکرد ـ و کار خیلی خوبی هم بود و باید هم اینطور باشد ـ این بود که میگفت:
ما اینها را ترتیب اثر نمیدادیم و افراد را میفرستادیم: حالا بروید یک ماه دیگر بیایید، الآن دفتر پر است، سرمان شلوغ است، باید بررسی بشود و...! اینها هم میرفتند و در این یک ماه همۀ قضایا و مشکلات حل میشد.
بعد میگفت:
از این هفتاد درصد، شصت درصد تقاضایشان را پس میگرفتند؛ از آن سی درصد هم که مردها بودند، بیست درصدشان پس میگرفتند!
یعنی با زبانِ بیزبانی داشت به مخاطبینش میگفت که شما نگاه کنید درصد تقاضا [در خانمها بیشتر است]! بالأخره در زندگی هم مرد است و هم زن است و فقط زنِ تنها که نیست، بلکه مرد هم هست و هر دو هم بچّه دارند، هر دو هم گرفتاری دارند، ولی صحبت در این است که مسئلۀ تحمّل، مسئلۀ قضاوت، مسئلۀ بینش و مسئلۀ برخورد با قضیّه چطور است؟ هفتاد درصد از جانب خانمها و سی درصد از جانب مردها است.
این همین کلام امیرالمؤمنین است و این شخص همین را دارد میگوید. کار صحیح و پسندیده هم همین است که نباید ترتیب اثر داد، چون بالأخره مسائل و اختلاف وجود دارد، این عصبانی میشود، آن عصبانی میشود، عصبانیّت هم که هست و انسان در همۀ احوال یکسان نیست، بلکه دارای مسائل مختلف است. یکدفعه به تیپ همدیگر میزنند، این میگوید: «برو پی کارَت»، آن هم میگوید: «تو برو پی کارَت» و دیگر تمام شد! امّا به همین راحتی که نمیشود، بلکه باید اینها را سنجید و بررسی کرد و هر چیزی را در جایگاه خودش قرار داد.
اینجا و برای این مسئله است که اسلام گفته است: «الطّلاقُ بیَدِ مَن أخَذَ بالسّاق؛1 طلاق باید در دست مردان باشد!» حالا ما مدام قانون وضع کنیم: «اگر
- عوالی اللئالی، ج ١، ص ٢٣٤؛ سنن ابنماجة، ج ١، ص ٦٦٤، با قدری اختلاف.
