
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
132﴿قَالَ عِلۡمُهَا عِندَ رَبِّي فِي كِتٰبٖ لَّا يَضِلُّ رَبِّي وَلَا يَنسَى﴾؛1 «علمش پیش خدا است و ما نمیدانیم. پروردگار من نه گمراه میشود و نه فراموش میکند!»
در اینجا ضلالت در مقابل نسیان آمده است؛ آنوقت آمدهاند در آن آیه ضلالت را به معنای نسیان گرفته و گفتهاند: «اگر یکی فراموش کرد آن دیگری بگوید!»
اوّلاً: معلوم نیست که حافظۀ زن از حافظۀ مرد کمتر باشد؛ ثانیاً: چرا تحریف در عبارت میکنید؟! کجا ضلالت به معنای نسیان است؟! ﴿تَضِلَّ﴾ یعنی گمراهی؛ یعنی اگر یک زن در مقام أداء شهادت، بهواسطۀ بعضی از مسائل، بهواسطۀ غلبۀ احساسات و بهواسطۀ در نیافتن درست واقعه گمراه شد، ﴿فَتُذَكِّرَ إِحۡدَىٰهُمَا ٱلۡأُخۡرَىٰ﴾ آن یکی بیاید و تذکّر بدهد! این معنا درست است.
آنوقت ما میآییم کلام صریح امیرالمؤمنین را با توجیه پوچ و دروغ و باطل موجّه جلوه میدهیم تا یک مُشت از ما خوششان بیاید! صد سال خوششان نیاید، چه کسی گفته باید خوششان بیاید؟! آقا، امیرالمؤمنین گفته است: «نَواقصُ العُقول»، حالا چرا شما دارید این در و آن در میزنید؟! چرا دارید دروغ میگویید؟! چرا دارید آیۀ قرآن را تحریف میکنید؟! برای چه کسی؟!
یادم میآید در همان اوایل انقلاب در روزنامۀ اطّلاعات، وصیّت امیرالمؤمنین علیه السّلام به امام حسن در حاضرَین را معنا و شرح میکردند. مرحوم آقا در آنموقع بهواسطۀ بعضی از مسائل روزنامهها را میگرفتند که الآن هم موجود است. آنوقت این آقای نویسنده، کلام امیرالمؤمنین را ترجمه کرده، امّا وقتی رسیده به این فقره که میفرماید: «و إن استَطَعتَ أن لا یَعرِفنَ غَیرَک فَافعَل؛ اگر میتوانی کاری کنی که غیر تو را نشناسند آن کار را انجام بده»، این عبارت را حذف کرده و به سراغ عبارتهای بعدی رفته است!2
- سوره طه (٢٠) آیه ٥١ و ٥٢.
- رجوع شود به معاد شناسی، ج ٧، ص ٨٠، به نقل از روزنامۀ اطّلاعات، شماره ١٥٩٢٣، مرداد ١٣٥٨، ص ٩.
