
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
129«تو نمیتوانی افراد کور را هدایت کنی و آنها را به شاهراه هدایت راهنمایی کنی!»
اینها کورند، چشمشان را بستهاند، مدام رسول خدا میگوید: «راه این است»، آنها میگویند: «کجا است؟» چشمشان را بستهاند و مدام با پرده میپوشانند و میگویند: «این را ما نمیفهمیم!» نباید هم بفهمی ای نفهم! هزار سال هم نمیفهمی؛ اصلاً چه کسی گفته تو میفهمی؟!
توجیه غیر منصفانه و تأویل بعضی افراد از آیۀ ﴿ٱلرِّجَالُ قَوَّ ٰمُونَ عَلَی ٱلنِّسَاءِ﴾
از شخص موثّقی که خودش در مجلسی حضور داشت شنیدم که یک نفر از افراد وقتی که رسیده بود به آیۀ ﴿ٱلرِّجَالُ قَوَّ ٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ﴾؛1 «مردان بر زنان قیمومیّت دارند»، گفته بود: «ما معنای این آیه را نمیفهمیم!» نمیفهمی؟ خب بله که نمیفهمی، تو نباید هم بفهمی، تو اصلاً چه میفهمی؟! تو همۀ قرآن را فهمیدهای و فقط همین یک آیه را نفهمیدهای؟!
شخصی نقل میکرد:
از یکی از کشورهای اروپایی آمده بودم. در آنجا دوستانی را ملاقات کردم که گفتند: «سابق یک نفر از اهل علم در آنجا مسجد و ... داشته است. (آن شخص دیگر فوت کرده است. اگر اسمش را بیاورم همه شنیدهاید و همه میشناسید!) یک شب در مجلسی وقتی که از این آیه از او سؤال کرده بودند گفته بود: ”آنچه ما از اسلام فهمیدهایم تساوی حقوق زن و مرد است؛ این آیه را ما نمیفهمیم!“»2
«نمیفهمیم» یعنی چه؟ یعنی قبول نداریم، وإلاّ معلوم است که ﴿ٱلرِّجَالُ﴾ یعنی «مردان» و مرد هم که مشخّص است به چه کسی میگویند؛ ﴿قَوَّ ٰمُونَ﴾ هم یعنی قائماند، قیمومیّت دارند، ولایت دارند؛ ﴿عَلَى ٱلنِّسَآءِ﴾ هم که مشخّص هستند! بنابراین
- سوره نساء (٤) آیه ٣٤. افق وحی، ص ٤٠٣: «مردان قیّم و متولّی امور زنان میباشند!»
- رجوع شود به حیات جاوید، ص ٣٥.
