
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
124ترس آنها ترس از خدا است، ترس از نان نیست، ترس از دست دادن شخصیّت و موقعیّت نیست، ترس از دست دادن محبوبیّتها نیست، این محبوبیّتها یک روز هست و یک روز نیست؛ فقط از خدا میترسند، نه از قطع نان و قطع شخصیّت و موقعیّت و از دست دادن پست و مقام: ﴿وَيَخۡشَوۡنَهُۥ وَلَا يَخۡشَوۡنَ أَحَدًا إِلَّا ٱللَهَ﴾. این چیزی است که خدا بیان کرده است!
وظیفۀ عالمان دین، تبلیغ رسالت و ملاحظۀ این مسئله است که در قبال چه شخصی قرار دارند؛ در قبال مردم و آرزوها و توقّعات مردم یا در قبال خدا و ملائکه و حساب و کتاب پس دادن به او؟! باید موقعشان را مشخّص کنند. این وظیفۀ عالمان دین است؛ چیزی که متأسّفانه امروزه اسلام از هر زمان دیگر به این نگرش و به این طرز فکر [بیشتر] نیاز و احتیاج دارد.
﴿وَكَفَىٰ بِٱللَهِ حَسِيبٗا﴾؛ «خدا خودش کفایت میکند و نیاز به کسی نیست!» آیا خدا حسابرس است یا مردم حسابرس هستند؟ نه، مردم کجا حسابرس هستند؟! مردم در همین دنیا یک روز میآیند و یک روز میروند، یک روز با انسان رفیق هستند و یک روز بر سر یک نکته و مسئلۀ جزئیِ بیسر و پا که اصلاً نه سر دارد و نه تَه دارد، تمام رفاقت را فراموش میکنند، انگار هیچ خبری نبوده است، اصلاً کأن لَم یکُن شئیًا مَذکورًا، اصلاً کأن لَم یکُن رفاقتی موجود بوده و کأن لَم یکُن اینها سالیان متوالی با هم همنشین بودهاند! اینها مربوط به همین دنیا است؛ یعنی خدا در همین دنیا به انسان نشان میدهد که فرار میکنند، حالا چه برسد به روز قیامت که طبق آیۀ قرآن هر کس پروندۀ خودش را در دستش گرفته است؛ پدر از پسر فرار میکند و پسر از پدر فرار میکند!1
- سوره عبس (٨٠) آیات ٣٤ ـ ٣٦:
﴿يَوۡمَ يَفِرُّ ٱلۡمَرۡءُ مِنۡ أَخِيهِ * وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ * وَصٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ﴾. معاد شناسی، ج ٤، ص ١٧٥:
«روزی است که مرد از برادرش فرار میکند * و از مادرش و پدرش میگریزد * و نیز از زن و فرزندانش گریزان است!»
سوره لقمان (٣١) آیه ٣٣:
﴿يٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡ وَٱخۡشَوۡاْ يَوۡمٗا لَّا يَجۡزِي وَالِدٌ عَن وَلَدِهِۦ وَلَا مَوۡلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِۦ شَيًۡٔا إِنَّ وَعۡدَ ٱللَهِ حَقّٞ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَهِ ٱلۡغَرُورُ﴾.
ترجمه: «ای مردم، تقوای پروردگارتان را پیشه سازید و بترسید از روزی که نه پدری عهده دار امری از فرزندش میگردد و نه فرزندی چیزی را از پدرش عهده دار میشود! بهدرستیکه وعدۀ خداوند حق است، پس زنهار که زندگانی دنیا شما را نفریبد و زنهار که آن (شیطان) فریب کار شما را از (توجّه بهسوی) خدا نفریبد!» (محقّق)
- سوره عبس (٨٠) آیات ٣٤ ـ ٣٦:
