
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
121جرئت میخواهد که انسان بیاید و با دُم شیر بازی کند! گفت: «دُم شیر است به بازی نگیر!» خیلی جرئت میخواهد که انسان بیاید و با کلام حضرت زهرا بازی کند، با کلام امیرالمؤمنین بخواهد بازی کند؛ خیلی جرئت میخواهد! آنوقت خودتان هم دیگر میبینید که چه شده و چه خواهد شد؛ این حرفها شوخی نیست! همینطور ما مسائل را نادیده بگیریم و برویم و به وقایع نگاه نکنیم و چشم ببندیم و عالم همینطور بماند؛ نهخیر، اینطور نمیماند!
معنای کوته فکریِ زنان در روایات
من نمیدانم چرا فقط امیرالمؤمنین اینها را میگفتهاند! لابد طبق مقتضای وضعیّت و حکومت که طبعاً حکومت دست آن حضرت بوده است، ایشان خلاصه گوشهای از حقایق و مسائل را بیان کرده است.
در جای دیگری امیرالمؤمنین علیه السّلام میفرماید:
النّساءُ عَیٌّ و عَورَةٌ؛ فاستُروا عیَّهُنَّ بِالسُّکوتِ، و استُروا عَوراتِهِنَّ بِالبُیوت؛1 «زنان کوته فکر و کوته اندیش هستند و رأی آنها ناقص است، فلذا هیچگاه با آنها به مجادله و ردّ و بدل سخن مپردازید، زیرا سخن به درازا میکشد و به نتیجه نخواهید رسید.»
(امتحان نکردهاید!!! خب إنشاءاللَه خانمها از ما ناراحت نمیشوند، ما شوخی میکنیم و بعد دوباره قضیّه را به یک نحوی درست میکنیم که إنشاءاللَه مَرضیّ طرفین باشد. گاهی میگویند: «شما جانب یک عدّه را میگیرید و مراعات نمیکنید!» نه، ما جانب هر دو تا را داریم.)
«و امّا عورت بودن: باید آنها را در منازل اسکان بدهید، نباید از منازل بیرون آورده بشوند، نباید به خیابانها کشیده بشوند و نباید در مرآی و مَعرض چشمهای هوسران مردان قرار بگیرند!»
- الکافی، ج ٥، ص ٥٣٥. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ٢١٤:
«زنان از أداء مقصود در سخن ناتواناند و عورت و ناموس مرد میباشند! با دعوت آنان به سکوت، نارسایی کلامشان؛ و با جایدادن آنها در منازل، عفّت آنها را حفظ و نگاهداری کنید!»
- الکافی، ج ٥، ص ٥٣٥. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ٢١٤:
