عنوان بصری جلد 7

خیلی عجیب است، مسئلۀ جنگ جمل و کاری که امیرالمؤمنین کرد واقعاً مغز انسان را به دَوَران می‌اندازد که حضرت چه قدرت نفسانی‌ای داشته است، چه افقی برای او بوده و در چه عالمی وجود داشته که اصلاً به‌اندازۀ سر سوزنی هم تصوّر حِقد و کینه و نقص و تخیّلات در وجود این شخص محال است؛ اصلاً هیچ، هیچ، هیچ!

آن‌وقت این کلام امیرالمؤمنین علیه السّلام را می‌گویند: «سندش معلوم نیست و انتسابش به آن حضرت مشخّص نیست!» چه کسی این حرف‌ها را می‌زند؟ امثال بنده! این کلامی که اگر در نهج البلاغه فقط همین یک جمله بود، کفایت می‌کرد که شخصیّت امیرالمؤمنین را نشان بدهد!

این یکی از مواردی است که موجب سؤال است؛ اینکه حضرت می‌فرماید: «و أمّا عائشَةُ فقد أدرَکَها ضَعفُ رأیِ النّساء!» یعنی چه؟ مگر زنان کوته فکر هستند؟ مگر رأی و بینش زنان مُصاب یا مُصیب نیست؟ به چه دلیل رأی زنان از رأی و بینش و تفکّر مردان پایین‌تر است؟ و آیا این مسئله منطبق با واقع است یا منطبق با واقع نیست و صِرف یک کلام است؟ این یکی از عباراتی است که در نهج البلاغه موجود است.

وجوب مطالعۀ وصیّت امیرالمؤمنین به امام حسن علیهما السّلام

عبارت دیگری که در نهج البلاغه است، در وصیّتی است که امیرالمؤمنین علیه السّلام برای امام حسن علیه السّلام بعد از مراجعت از صفّین در جایی به نام حاضرَین می‌نویسند که بسیار وصیّت عجیبی است و به اعتقاد من واجب است بر هر مسلمان و شیعۀ امیرالمؤمنین که هر از چند گاهی یک بار این وصیّت را مطالعه کند؛ یعنی واقعاً امکان ندارد شخصی شیعۀ امیرالمؤمنین باشد و خود را از مطالعۀ این وصیّت بی‌نیاز بداند: «مِن الوالِد الفانِ المُقرّ للزَّمانِ...!»¹ عجیب مسائلی است که ابن‌أبی‌الحدید می‌گوید:

من نمی‌توانم تعجّب و حیرت خودم را پنهان کنم از این عباراتی که امیرالمؤمنین در این وصیّت‌نامه می‌گوید!

همان وصیّت‌نامه‌ای که مرحوم آقا ـ رضوان اللَه علیه ـ در وصیّت‌نامۀ‌شان نوشته‌اند