
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
88هم نوشت که بله، معاویه از اصحاب رسول خدا بود!
گفتم: بسیار خوب، حالا آیا معاویه بر فراز منبر علی علیه السّلام را لعن میکرد یا نمیکرد؟ پس من هم میخواهم از میان صحابه فقط به معاویه تأسّی کنم، زیرا پیغمبر فرمودند: به هر کدام از اینها تأسّی کنید نجات پیدا میکنید؛ پس همه را لعن میکنم: لعنت بر فلان و فلان و...!
یکدفعه آن شخص همینطور ماند که چه بگوید و چه جوابی بدهد و هیچ جوابی نداشت، چون نمیتوانست بگوید: نه!
یعنی یا شما این روایت را کنار بگذارید و یا اینکه بگویید: معاویه از اصحاب پیغمبر نبود؛ وإلاّ اگر قضیّه بخواهد به این کیفیّت باشد اشکال پیدا میشود! من تا بهحال یکهمچنین نکتهای به نظرم نرسیده بود، ولی دیدم این مرد عامی چقدر قشنگ [او را محکوم کرد]!
تلاش معاویه در محو کردن اسم امیرالمؤمنین و فضایل او از اذهان مردم
و این کاری که معاویه میکرد و این سبّ کردن روی حساب بود! اینکه اسم امیرالمؤمنین را برمیدارد روی حساب است که دیگر کسی علی نگوید، دیگر کسی آن عظمت را در نظر نیاورد، دیگر کسی آن شخصیّت را در نظر نیاورد! دستور میداد إعدام میکردند، خانه را خراب میکردند، اموالش را میگرفتند و مصادره میکردند! حتّی شبهۀ اینکه این شخص قبلاً اسمش علی بوده است کفایت میکرد برای اینکه این مسئله موجب تعرّض و موجب هتک مسائل اجتماعی و مسائل شخصی او باشد! این کار، کار معاویه بود که در مدّت سالیان سال همینطور ادامه پیدا کرد.1
اهداف و دواعی نامگذاریها در اجتماع
خب قضیّه کمکم چه میشود؟! وقتی یک مسئله و یک حقیقت در میان یک اجتماع مطرح نشود، انسان بهواسطۀ مرور زمان فراموش میکند و آن واقعیّت کمکم فراموش میشود؛ زیرا الإنسانُ محلُّ النّسیان! مگر ما الآن همین کار را انجام نمیدهیم؟ مثلاً الآن اسم فلان خیابان را به اسم فلان شخص میگذارند که منبابمثال سی سال یا چهل سال پیش از دنیا رفته است؛ خب چرا؟ [چون] بهدنبال این اسم اهدافی را پیگیری
- رجوع شود به شرح نهجالبلاغة، ابن أبیالحدید، ج ١١، ص ٤٤ ـ ٤٦؛ ج ٤، ص ٧٣؛ مناقب آل أبیطالب علیهم السّلام، ج ٢، ص ٣٥١؛ امام شناسی، ج ٤، ص ٧٩.
