
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
250برای تکامل مرد پهن کرده است، او را هم بر سر این سفره دعوت کرده است و تصوّر نکند که این فقط اختصاص به مرد دارد و او از دایرۀ تربیت و تکامل خارج است!
لزوم جهتدادن اعمال مرد و زن براساس تکلیف الهی و ایمان به خدا
در قرآن آیۀ شریفهای است که به این مسئله اشارۀ بیشتری دارد. میفرماید:
﴿وَمَن يَعۡمَلۡ مِنَ ٱلصَّـٰلِحٰتِ مِن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤۡمِنٞ فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَدۡخُلُونَ ٱلۡجَنَّةَ وَلَا يُظۡلَمُونَ نَقِيرٗا﴾.1
کسی که عمل صالح انجام بدهد، ﴿مِن ذَكَرٍ أَوۡ أُنثَىٰ﴾ چه مرد باشد یا زن باشد، ﴿وَهُوَ مُؤۡمِنٞ﴾ در حالیکه این عمل را از روی ایمان انجام میدهد؛ ایمان به پروردگار دارد نه بهخاطر خوشی دنیایش، ایمان به پروردگار دارد نه بهخاطر اینکه به مطامع دنیا برسد! یعنی عملی را که مرد انجام میدهد و زن انجام میدهد، باید این عمل چهره داشته باشد، باید سمت و سو داشته باشد، باید جهت داشته باشد!
وقتی که زن در مقام اطاعت از شوهر است باید بداند که این اطاعت از شوهر بهخاطر خدا است که دارد این موهبت و نعمت را نصیب او میکند، نه بهخاطر اینکه اطاعت از شوهر میکند چون شوهرش را دوست دارد، پس اگر روزی او را دوست نداشت دیگر اطاعت خبری نیست که ظاهراً هم همینطور است! یا مرد که دارد برای عائلۀ خودش به زنش محبّت میکند، باید بداند که این محبّت براساس روابط و تکالیفی است که خدای متعال تنظیم کرده، نه براساس علاقهای که به همدیگر دارند! بعداً خواهد آمد که علاقۀ این دو به همدیگر میتواند چه نقش اساسی در حرکت تکاملی و در سرعت یافتن سیر تکاملی هر دو ایفا کند، امّا نقش اوّل را ایمان تشکیل میدهد؛ یعنی وقتی که مرد به زن محبّت میکند، زن را تربیت میکند، وسائل آسایش و تربیت او را فراهم میکند، او را به خود وا نمیگذارد که با هر کسی ارتباط داشته
- سوره نساء (٤) آیه ١٢٤. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ٤٠:
«هر کس از مرد یا زن کارهای نیک کند و مؤمن باشد (براساس ایمان کار نیک انجام دهد)، این گروه بیشک به بهشت درخواهند آمد و بهاندازۀ ذرّهای به آنها ظلم نخواهد شد!»
- سوره نساء (٤) آیه ١٢٤. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ٤٠:
