
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
249و یاد خدا بسیار هستند، دائماً در حال توجّه به او هستند و او را معیار برای کارشان قرار میدهند!» ﴿وَٱلذَّ ٰكِرٰتِ﴾؛ «زنهایی که اینچنین هستند!»
نتیجه چه خواهد شد؟! ﴿أَعَدَّ ٱللَهُ لَهُم مَّغۡفِرَةٗ وَأَجۡرًا عَظِيمٗا﴾1 ببینید، خدا برای همۀ اینها به صیغۀ رجولیّت و به صیغۀ ذکوریّت [استفاده میکند]: ﴿أَعَدَّ ٱللَهُ لَهُم﴾! نمیگوید: «أعدَّ اللَه لهُم و لهُنَّ مَغفِرةً و أجرًا عَظیمًا!» این بسیار نکتۀ دقیقی است! این را در نظر داشته باشید تا اینکه وقتی وارد بحث عدم اختلاف بین زن و مرد در مراتب عالیه و ملکوت میشویم، این نکته در آنجا به درد میخورد و باید ملاحظه کرد.
عدم اختصاص تربیت و تکامل برای مرد
در این آیه زن و مرد هر دو با هم ذکر شده است؛ یعنی هیچکدام از این دو از قلم نیفتاده است: در مقام صبر هر دو باید صابر باشند؛ در مقام صوم و روزه هر دو باید امساک کنند: ﴿وَٱلصَّـٰٓئِمِينَ وَٱلصَّـٰٓئِمٰتِ﴾؛ در مقام خشوع هر دو؛ اسلام هر دو؛ ایمان هر دو؛ عدم تماس و نگاه به نامحرم در هر دو: ﴿وَٱلۡحٰفِظِينَ فُرُوجَهُمۡ وَٱلۡحٰفِظٰتِ﴾؛ ذکر خدا هر دو؛ قانِتین هر دو!
این آیه میخواهد این را برساند که در نظام تکاملی خلقت، این دو جنس دارند با هم یک هدف را تعقیب میکنند: اگر مرد باید صبر بر شدائد کند، زن نمیتواند از این صبر خود را بر کنار نگه دارد و بگوید: به من چه ارتباطی دارد؛ اگر مرد اسلام میآورد زن هم باید اسلام بیاورد؛ اگر مرد ایمان میآورد زن هم باید ایمان بیاورد!
به عبارت دیگر، باید زن متوجّه این نکته باشد که آن سفرهای که خدای متعال
- سوره احزاب (٣٣) آیه ٣٥. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ٣٩:
«همانا مردان مسلمان و زنان مسلمان، و مردان مؤمن و زنان مؤمن، و مردان و زنانی که دائماً فرمانبر خدایند، و مردان راستگو و زنان راستگو، و مردان پایدار و زنان پایدار، و مردان فروتن و زنان فروتن، و مردان صدقه دهنده و زنان صدقه دهنده، و مردان روزه دار و زنان روزه دار، و مردان با عفّت و خویشتندار و زنان با عفّت و خویشتندار، و مردانی که یاد خدا بسیار میکنند و زنانی که یاد خدا بسیار میکنند، خداوند برای همۀ آنها آمرزش و پاداشی بس بزرگ آماده کرده است.»
- سوره احزاب (٣٣) آیه ٣٥. ترجمۀ رسالۀ بدیعه، ص ٣٩:
