
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
235و مطالب مختلفی إلقا میکنند [قضیّه به شکل دیگری درمیآید]!
بنده خودم بهعنوان فردی که نسبت به این قضایا و مسائل در ارتباطات خانوادگی تا حدودی مزاحم رفقا و دوستان میشوم و با افراد و خانوادههای عدیدی در این زمینه ارتباط داشتهام، اعتراف میکنم بر اینکه اکثریّت قریب به اتّفاق ـ شاید ٩٠ درصد یا ٩٥ درصد ـ از مسائل و اختلافاتی که در خانوادهها پیدا میشود بهخاطر آن عدم حُسن نظر و کیفیّت سوء تفاهمی است که در این زمینه پیدا میشود. افراد میآیند، دور انسان را میگیرند، صحبت میکنند، مسائلی را مطرح میکنند و آن قضیّه به شکل و کیفیّت دیگری درمیآید.
عایشه را ضعف رأی نساء فراگرفت و او مبادرت به این کار کرد. البتّه اینطور نیست که تمام مردان از این مسئله مستثنا باشند؛ ما بسیاری از مردان را هم میبینیم و با چشم خودمان هم دیدهایم که اتّفاقاً از این نقطهنظر شاید حتّی کمتر از زنها هم باشند.
سستی رأی اینطور نیست که فقط از این نقطهنظر اختصاص داشته باشد، بلکه همانطوریکه امیرالمؤمنین علیه السّلام میفرمایند: «إیّاک و مُشاوَرَةَ النّساء إلّا مَن جُرِّبَت عَقلُها» یا «...جَرَّبتَ عَقلَها!»1 یعنی با زنان در اموری که جنبۀ احساسی در آن امور نقش دارد مشورت نکن، نهاینکه به زن بگوید: «نماز بخوانم؟» زن هم بگوید: «بلند شو نماز بخوان!» آنوقت بگوید: «مخالفت میکنم و نماز نمیخوانم!» یا زن بگوید: «بلند شو این عمل خیر را انجام بده!» او هم بگوید: «نه، چون گفتهاند که مشورت نکن، انجام نمیدهم!»
من یک وقت در پاییز در منزل یک بندهخدایی بودم که چند تا گلدان داشت. خانم او به او گفته بود که دیگر هوا سرد است و این گلدانها را که در حیاط هستند
- کنز الفوائد، ج ١، ص ٣٧٦:
«إیّاکَ و مُشاوَرَةَ النّساءِ إلّا مَن جُرِّبَت بِکَمالِ عَقلِها!»
ترجمه: «مبادا با زنان مشورت نمایی، مگر آن زنی که از لحاظ کمال عقل آزموده شده باشد!» (محقّق)
- کنز الفوائد، ج ١، ص ٣٧٦:
