
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
218میبخشد. کسی که دارای غریزۀ انفاق است، کسی که دارای غریزۀ نوع دوستی است وقتی که به شخصی میرسد و میبیند که او نسبت به این مسئله محتاج است، او هم خود را شریک و سهیم در این مطلب میبیند، امّا فردی که اینطور نیست از کنار مطلب و قضیّه رد میشود! پس بر حسَب اختلاف مراتب شدّت و ضعفی که در این غرائز و در این ملکات وجود دارد، افعال انسان هم تغییر پیدا میکند؛ یعنی افعال ما زاییده و متولّد همین غرائزی است که در وجود ما است. اینجا است که ما باید برای تصحیح غرائز خود و تصحیح افکار و نیّات خود پیگیر باشیم.
خدای متعال در قرآن کریم هم نسبت به این قضیّه اشاره و یا تصریحاتی دارد. در آنجایی که مسئله مربوط به إغواء شیطان و انحراف بنیآدم است، از قول شیطان میفرماید: ﴿فَبِعِزَّتِكَ لَأُغۡوِيَنَّهُمۡ أَجۡمَعِينَ﴾.1 شیطان میگوید: «من با همۀ افراد قرین و مصاحب خواهم شد، با همۀ افراد نشست و برخاست میکنم!» و در این شکّی نیست و ما واقعاً این مطلب را در طول حیات و زندگی خود با چشم داریم میبینیم و با وجود خود احساس میکنیم که شیطان از ما دست برنمیدارد! هیچکس نمیتواند بگوید که من از این مرحله گذشتهام و دیگر دغدغۀ این نوع مسئله در من وجود ندارد؛ [اگر بگوید] خودش را گول زده است!
عقیدۀ خلاف عدّهای نسبت به مقام پیامبر و ائمّه علیهم السّلام
یکی از افراد بود که در طهران مجلسی داشت از همین مجالس بهاصطلاح ولایتی، و شبهای جمعه هم دعای کمیل و روضه و روزهای عید هم مجلس داشت و افراد میآمدند. من هم از او نسبت به مسائل و نسبت به عقائد و اعتقادات، مطالب خلافی شنیده بودم. از جمله مطالبی که از او شنیده بودم این بود که مثلاً گفته بود: «ائمّه دچار حدث نمیشوند و احتیاج به وضو ندارند!» این مسئله، یک مسئلۀ خلاف است! یا اینکه میگفت:
- سوره ص (٣٨) آیه ٨٢. امام شناسی، ج ٥، ص ٥٦:
«شیطان به خدا گفت: ”سوگند به عزّت خودت که من همۀ افراد بنیآدم را إغوا میکنم!“»
- سوره ص (٣٨) آیه ٨٢. امام شناسی، ج ٥، ص ٥٦:
