عنوان بصری جلد 7

مسائل منطقی می‌دانند، عبارت است از کیفیّت شناخت و واقعِ قضایا که این در همه موجود است و در این مسئله شکّی نیست! هیچ شک و شبهه‌ای نیست که از این نقطه‌نظر بین زن و مرد فرقی نیست؛ یعنی همان‌طوری‌که یک مرد می‌تواند عقل خود را به‌کار بیندازد و به واقعیّتِ مسئله پی ببرد، به ارزش‌ها اطّلاع پیدا کند، به مطالب کلّی برسد، به ملاکات برسد و به آنچه که در عالم وجود واقعیّت دارد برسد، زن هم می‌تواند به همین مطالب برسد و در این مسئله فرقی نیست.

البتّه همان‌طوری‌که ممکن است بین مردها در این مسئله اختلافِ در توان و قدرت عقلی باشد و به عبارت دیگر برای رسیدن به یک مسئله ممکن است یک شخص در یک دقیقه برسد و شخص دیگر در دو ساعت فکر کردن برسد، بین زن‌ها هم همین‌طور است و از این نقطه‌نظر ما نمی‌توانیم بگوییم که مردان بر زنان به‌واسطۀ این مسئله ترجیح دارند!

الآن در رأس بسیاری از مراتب علوم مختلفۀ امروزی زنان هستند و حتّی در بسیاری از علوم مثل ریاضی، شیمی و امثال‌ذلک و علوم تجربی و غیر تجربی، زنان بر مردان پیشی می‌گیرند. بالأخره عقل دارد، فکر دارد، مطالعه می‌کند، زحمت می‌کشد و ممکن است از بسیاری از مردان هم جلو بزند. ممکن است در بعضی از کلاس‌ها دختران از نقطه‌نظر مرتبۀ آموزشی بر مردان تقدّم داشته باشند و این یک چیزی است که مورد مُشاهَد ما است. پس معلوم می‌شود که از نقطه‌نظر فهم و ادراک واقع و ارزش‌ها نسبت به این مطلب تفاوتی نیست و مقصود از کلام امیرالمؤمنین که می‌فرماید:

واعلَموا أنّ النّساءَ... نَواقِصُ العُقول؛¹ «زنان دارای عقل پایین‌تر و ضعیف‌تر از مردان هستند، ناقص‌العقول هستند!»

این قسم اوّل از عقل نظری نیست، چون همان‌طوری‌که در خود زنان این مراتب مختلفۀ در عقل وجود دارد، در مردها هم وجود دارد؛ یک کسی به یک مطلب زود می‌رسد و