
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
213شما دختر نه ساله دارید یا نه؟ آیا ما میتوانیم بگوییم که یک دختر نه ساله، اصلاً ده ساله، یازده ساله، دوازده ساله ـ سه سال هم ما اضافه میکنیم ـ اگر جرمی مرتکب بشود، دادگاه او را محکوم میکند و به مجازات و کیفر میرساند؟! این کار را دیگر بقّال محل هم جنون میداند، چه برسد به فاعل حکیم و خداوند حکیم علیالإطلاق که تمام کار او و تمام تکالیف او براساس حکمت است! حتّی یک آدم خُل هم نمیآید این کار را انجام بدهد که در مورد یک دختر نه ساله یا ده ساله که جرمی مرتکب شده و خطایی از او سر زده یا سنگی انداخته و به یکی خورده، بگوید: «حالا باید قصاص کرد و یک سنگ هم بر سر این زد!» یا اینکه منبابمثال به شخصی ضربهای وارد کند، آنوقت بگوییم که در مقام قصاص باید این کار را کرد! یا اینکه از این مهمتر، اگر نمازش ترک بشود و با اینحال از دنیا برود، باید بگوییم: «مستوجب عقاب است و خدا او را عقاب میکند و به جهنّم میبرد، چون دیشب نماز نخوانده است!» این است؟! شما این خدا را قبول دارید؟!
آیا افرادی که میآیند و دلیل رجحان زن بر مرد را این قرار میدهند، نباید در کیفیّت گفتار و نیّت آنها تشکیک کرد؟! یعنی واقعاً یک شخص و یک آدم عادی [این را میگوید]؟! الآن که من دارم این مطلب را به شما میگویم، خود شما در دلتان دارید میخندید و تعجّب میکنید که یک دختر ده یازده ساله ـ حالا دو سال هم بیشتر ـ اگر نماز نخواند یا روزه نگیرد [مستوجب عقاب است]؟!
ملاک تکلیف، عقل است!
من در ماه رمضان مسافرت و در منزل یکی از دوستان بودم که دخترشان هم روزه گرفته بود. خودم دیدم که بهطور پنهانی رفته بود و داشت شکلات میخورد! بعد هم میآید و میگوید: «من روزه هستم!» و سر جلسۀ افطار مینشست و ما هم به روی مبارک خودمان نمیآوردیم و تشویقش هم میکردیم: «بارک اللَه، همیشه این کار را بکن!» خودمان داشتیم میدیدیم که شکلات و آب نبات میخورد. خب این همین است و اصلاً باکی بر او نیست. این اصلاً عقل ندارد که بفهمد تکلیف چیست، روزه چیست، مسئولیّت چیست، این حرفها چیست! این که نمیداند!
