
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
210در فهمیدن و شناخت مطلب است، حالا هر که میخواهد باشد.
اینکه من خدمتتان با این خصوصیّت عرض میکنم، یک وقت مثلاً میگویم: «یک شخص این حرف را میزد»، خب ممکن است مسئله برای من و امثال من خیلی پیشِ پا افتاده باشد؛ ولی وقتی میگویم: «یک شخص عالمی که از زهّاد بود، از عبّاد بود و از افراد معروف بود [این حرف را میزد]»، اوّلاً حسّاسیت مورد را نشان میدهد که مسئله از دیدگاه یک شخص عالم چطور بوده است، و بعد آیا این نظریه درست است یا غلط؟
جایگاه واقعی زن از منظر اسلام
«شکر خدایی را که ما را زن نیافرید»، مسئلهای است که از دیدگاه و جایگاه نظام تشریع غلط است و صحیح نیست! اتّفاقاً در بعضی از اوقات من با رفقا و دوستان شوخی میکنم و میگویم: ای کاش خدا ما را زن میآفرید، بهخاطر اینکه اینهمه مسائل و اینهمه دردسر و اینهمه مصیبتی که واقعاً میشود گفت بر مردها است، جدّاً بر زنها نیست! حالا خودتان هم میدانید، یعنی اینجا که دیگر شوخی نداریم و این یک واقعیّت است.
بله، از نقطهنظر مسئلۀ حمل، واقعاً آنها زحماتی را متحمّل میشوند و واقعاً خدا هم باید به آنها اجر زیادی بدهد و نسبت به این مسئله در روایات هم داریم.1 و
- الأمالی، شیخ طوسی، ص ٦١٨:
«عَن أبیالمُفَضّلِ بِإسنادِهِ عَن أبیعبداللَهِ علیه السّلام قالَ:... فَقالَ [رسول اللَه صلّى اللَه عَلَیه و آلِه و سلّم]: ”یا أُمَّ سَلَمَةَ، إنّ المَرأةَ إذا حَمَلَت کانَ لَها مِنَ الأجرِ کَمَن جاهَدَ بِنَفسِهِ و مالِهِ فی سَبیلِ اللَهِ عَزّ و جَلّ، فَإذا وَضَعَت قیلَ لَها: قَد غُفِرَ لَکِ ذَنبُکِ فاستَأنِفی العَمَلَ! فَإذا أرضَعَت فَلَها بِکُلِّ رَضعَةٍ تَحریرُ رَقَبَةٍ مِن وُلدِ إسماعیلَ!“»
ترجمه: «رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم فرمود: ”ای اُمّ سلمه، همانا چون زن باردار شود پاداش او همچون پاداش کسی است که در راه خداوند عزّ و جلّ با جان و مال خویش جهاد نموده باشد، و چون وضعِ حمل نماید و فارغ شود به او گفته میشود: همانا که گناهت بخشیده شد، پس دوباره عملت را از نو آغاز نما! و چون [کودک خویش را] شیر دهد، پس برای او از برای هر شیر دادن، [پاداش] آزاد ساختن بندهای از فرزندان حضرت اسماعیل خواهد بود!“» (محقّق) ←
- الأمالی، شیخ طوسی، ص ٦١٨:
