
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
203از علماء نجف بودند و هر دوی آنها با ایشان نسبتی داشتند و اگر یک مقدار بیشتر توضیح بدهم شاید مشخّص بشود، آمدند در یک مسئله دخالت کنند، ایشان آنها را دیگر تا آخر عمر در منزل راه نداد: «بروید و دیگر نیایید! چرا دارید در کار من دخالت میکنید؟» یعنی چنان از منزل بیرون کرد که دیگر آنها را تا آخر عمر در منزل راه نداد!
این شخص باید بشود مرجع! شخصی که استقامت نفس داشته باشد، شخصی که آن عقل عملی او بتواند او را در انطباق با آن مبانی کلّی و پذیرفته شده یاری کند، نهاینکه محکوم احساسات, محکوم ملاقاتها, محکوم حرفها و محکوم مسائل و حوادث واقع بشود و در هر روزی یک رنگ، و در هر ساعتی چهرهای ببازد؛ این که دیگر نمیتواند!
نقصان عقل عملی زنان در کلام امیرالمؤمنین علیه السّلام
مطلب بعدی ما بر این اساس دور میزند: امیرالمؤمنین علیه السّلام که میفرمایند: «النّساء... نَواقِصُ العُقول»، به کدامیک از دو قسمت عقل نظری و عقل عملی برمیگردد؟ آیا زنان از نقطهنظر عقل نظری از مردها عقبترند؟ یعنی در ادراک واقع ناتواناند؟ نه، اینطور نیست! اتّفاقاً زنان بسیار خوب فکر میکنند و در رسیدن به کلّیات و آن مطالب، مانند مردها هستند؛ حتّی ما إنشاءاللَه بعداً بیان میکنیم که خیلی از زنها از این نقطهنظر از خیلی از مردها جلوتر هم هستند! زنها از نقطهنظر رسیدن به مطالب کلّی و رسیدن به ارزشها و رسیدن به واقعیّات و رسیدن به صحّت و سقم قضایای کلّی مانند مردها هستند و تفاوتی از این نظر ندارند. آیا از نقطهنظر عقل عملی پایینتر هستند؟ شاید در این مسئله هم بعضیها تشکیک کنند و اینها را قبول نکنند. إنشاءاللَه رفقا و دوستان راجع به این مسئله فکر میکنند و این مطالب را با دیگران هم در میان میگذارند و نظرات آنها را میسنجند تا اینکه ببینیم در جلسۀ بعد چه راه حلّی برای این مسئله پیدا میکنیم.
اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلمحمّدٍ
