
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
194عکس شد باید چهکار کنیم؟ خیلی کار خراب میشود! اگر قرار شد زور زن از مرد بیشتر باشد، باید جناب مرد اطاعت کند؟ [مرد بگوید]: «چه وقت از منزل بیرون بروم؟ اجازه میفرمایید؟ بیرون بروم یا نروم؟ کی سرِ کار بروم؟ اجازه میفرمایید؟ کجا بروم؟ کجا نروم؟» [زن هم بگوید]: «نه، اجازه نمیدهم؛ سرِ جایت بنشین! اینجا برو، آنجا نرو! این کار را بکن، آن کار را نکن!» البتّه چه زور بیشتر باشد و چه کمتر باشد مطلب همین است!
این مسخره و خندهدار نیست که خدا بگوید: «چون توان مرد بیشتر از زن است و مرد باید به کارهای بیرون برسد، بنابراین زن باید از او اطاعت کند»؟! خب زن هم میگوید: «من هم باید به کارهای داخل برسم! تو به کارهای بیرون میرسی و رتق و فتق امور بیرون را میکنی؛ من هم به کارهای داخل میرسم، من هم فرزندان خودم و تو را بزرگ میکنم، من هم امور منزل تو را ترتیب میدهم! این که برای تو باعث افتخار نیست که بیرون میروی و برای من نان میآوری، خب ما هم داریم منزل را درست میکنیم و ما هم شریک در این مسئله هستیم!» گرچه الآن بعضیها آمدهاند و با کمال جرئت و صراحت همین مطلب را مطرح کردهاند:
اگر چنانچه نانآور منزل زن باشد و او برود در بیرون و کار کند و مرد نتواند، مریض باشد، زمینگیر باشد، پیر باشد، در مسافرت باشد یا مشکلی داشته باشد، آن حقوقی که مربوط به زن نسبت به مرد است جایش را تغییر میدهد و حالا از این دفعه مسئله به این شکل درخواهد آمد!1
علیٰکلّحال پناه میبریم به خدا!
مطلبی را که بعضیها مطرح کردهاند و اساس مطالبی که در حول و حوش این قضیّه است روی این مشکل است و این مطلب باید حل بشود، این است که در این روایات و متون، مسئلۀ عقل ملاک قرار گرفته است: چون عقل مرد بیشتر از عقل زن
- به عنوان نمونه رجوع شود به تفسیر قرآن مهر، رضایی اصفهانی، ج ٤، ص ١١٨.
