
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
192نیست؟! یا امام جواد و امام هادی علیهما السّلام چه گناهی کردهاند که در نه سالگی و یازده سالگی به امامت رسیدهاند؟!1 چون اینها یازده سالشان است، امیرالمؤمنین [از این نقطهنظر بر آنها برتری دارد]؟! یا حضرت سیّدالشّهدا و حضرت ابا الفضل که بسیار شجاع و پهلوان بودند, چون زورشان بیشتر بود از این نقطهنظر بر امام هادی که ده ساله به امامت رسیده بود و مثلاً قدّش اینمقدار بود برتری دارند؟!
امامت به این حرفها کاری ندارد، آن یک توان جسمانی به این کیفیّت و به این شکل است؛ همانطوریکه از نظر صورت و قیافه هم دلیل بر توان و ارزش نسبت به دیگری نخواهد بود، چون خدا هر کسی را به یک شکلی قرار داده است! امام مجتبی علیه السّلام از نقطهنظر جمال و زیبایی از امام حسین علیه السّلام جمالش بیشتر بود،2 حالا آیا این دلیل بر این است که امام حسن بالاتر است؟! یا امام سجّاد علیه السّلام از نظر زیبایی نسبت به بسیاری از ائمّه برتری داشت، حالا آیا این دلیل بر این است که امام سجّاد از این نقطهنظر بالاتر است؟! خدا هر کسی را به شکلی قرار میدهد و قرار نیست همۀ ائمّه از نظر شکل فتوکپی باشند و برای همه یک صورت باشد! صورت ائمّه تفاوت میکند، جسم آنها تفاوت میکند، توانشان تفاوت میکند و از نقطهنظر بدنی و از نقطهنظر ظاهری تفاوت میکند!
ارزش امام به ولایت الهیّه است!
امّا آنچه که موجب ارزش امام است، اطّلاع بر حقایق عالم هستی است که خداوند از ناحیۀ ولایت به او اعطا میکند! امام علیه السّلام باید به تمام اسرار عالم هستی از خدا به پایین اطّلاع داشته باشد، اگر نداشته باشد امام نیست و ما این امام را قبول نداریم! امام علیه السّلام کسی است که بر جبرائیل فرمان میراند، بر ملائکه فرمان میراند، بر عالم ملکوت فرمان میراند! الآن این پنکهای که در مقابل من میگردد، هر پرّهاش با ارادۀ امام زمان دارد میگردد؛ ما این را بهعنوان امام زمان قبول
- رجوع شود به الإرشاد، ج ٢، ص ٢٧٣ و ٢٩٧.
- رجوع شود به کشف الغمّة، ج ١، ص ٥١٦ و ٥٢٢ و ٥٢٥.
