
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
184عامیانه سازگاری ندارد مدام قطع و قیچی کنیم و به هر جا که میرسیم از نادانی خود به نفع آنها از مبانی عقبنشینی کنیم، این یک مسئلۀ قابل پذیرش و قابل قبولی نخواهد بود!
چه اشکال دارد نسبت به بعضی از مسائل [جاهل باشیم]؟! مگر قرار بر این است که ما همۀ مطالب را بدانیم؟! مگر قرار بر این است که انسان به تمام رموز برسد؟! إنشاءاللَه در صحبتهایی که راجع به این زمینه خواهیم کرد، بهطور کلّی مسئله را سوای دیدگاه شرعی مورد بحث قرار میدهیم؛ اصلاً کاری به شرع نداریم، کاری به دین نداریم، کاری به روایات و متونی که از ائمّه علیهم السّلام راجع به این مسئله آمده نداریم، بلکه مطلب را خارج از این محیط بحث میکنیم و بعد میبینیم آنها راجع به این قضیّه چه گفتهاند. مسئله اصلاً مربوط به دین نیست!
حالا صرف نظر از این قضیّه، مگر قرار بر این است که ما همه چیز را بدانیم و از سِر و رمز هر چیزی اطّلاع پیدا کنیم؟! چرا نماز صبح دو رکعت است و نماز ظهر چهار رکعت است؟ چه کسی دلیلش را میداند؟ چرا خدا گفته است که برای زن در صورتیکه آن میّت ورّاث و فرزندانی دارد یک هشتم، و اگر ندارد یک چهارم است؟!1 چرا نگفته یک ششم و یک دوّم؟! از این چراها و امثالذلک هزاران چرا در احکام شرع هست و وظیفۀ یک بنده این نیست که به اینگونه مطالب برسد؛ چطور اینکه راجع به امور دنیوی و فتق و رتق مسائل دنیوی هم مسئله از همین باب است! در یک نظام اداری فردی را مسئول یک کار میکنند، فرد دیگر را مسئول انجام آن کار میکنند: «شما دَم در بایست، شما این کار را انجام بده، سر این ساعت شروع بشود و سر این ساعت ختم بشود!» و بر این اساس قوانینی را قرار میدهند برای اینکه این نظام
- سوره نساء (٤) آیه ١٢:
﴿...وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكۡتُمۡ إِن لَّمۡ يَكُن لَّكُمۡ وَلَدٞ فَإِن كَانَ لَكُمۡ وَلَدٞ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكۡتُم...﴾.
ترجمه: «...و اگر فرزندی نداشته باشید، یک چهارم از میراثی که بهجای میگذارید برای زنانتان خواهد بود؛ و چنانچه فرزندی داشتید، پس یک هشتم از میراثی که بهجای میگذارید برای آنان خواهد بود...!» (محقّق)
- سوره نساء (٤) آیه ١٢:
