
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
182مطالب مدوّنه و تصویبشده، بیشتر بهسمت گرایشهای شخصی سوق داده میشود تا بهسمت واقعیّات و مصالح عمومی؛ مگر اینکه انسان بهواسطۀ اقتدار و اهتمام و بهواسطۀ مراقبه و تأیید الهی مطلب را بهسمت دیگری سوق دهد. و این یک مسئلۀ روشنی است و در همۀ امکنه و در همۀ ازمنه این مسئله موجود است و جای تعجّبی هم ندارد.
صاحب شریعت، متولّی حفظ و نگهداری دین
و این مسئله هم به اختصار عرض شد که متأسّفانه به دلایلی ما جای خود را با متولّی دین و متولّی شرع اشتباهی فرض کردهایم؛ یعنی تصوّر ما و تصوّر بانیان دین بر این است که ما باید بتوانیم از قوانین و احکام الهی به هر نحو و به هر کیفیّت و به هر توجیهی در قبال اعتراضها و سلیقههای مختلف و در قبال خوشایند و ناخوشایندهای دیگران پاسخگو باشیم، در حالیکه مسئله اینطور نیست و مطلب به ایننحو نیست!
آنچه که وظیفۀ ما است عبارت است از: بیان مطلب و رساندن حکم در حدود استعداد و توان ما؛ و آنچه که وظیفۀ متولّی و صاحب شریعت است که در این زمان حضرت بقیّةاللَه عجّل اللَه تعالی فرجه الشّریف و أرواحنا لتُراب مَقدمه الفداء است، حفظ و نگهداری و نحوۀ ادارهای است که خود صلاح میداند و به ما هم هیچ ارتباطی ندارد! صاحب دین ما نیستیم، صاحب شریعت ما نیستیم؛ صاحب شریعت شخص دیگری است و او خودش متولّی است و خودش میداند و ارتباطی هم با ما ندارد! به ما میگوید: «وظیفهات را انجام بده و برو، دیگر تمام شد و غیر از این مسئلهای نیست! در انجام این وظیفه کوتاهی نکن و غیر از این هم ما چیزی را از تو نمیخواهیم!» این اساس و زبان حال حضرت است که من دارم برای شما بیان میکنم؛ اینمقدار وظیفه داری، برو انجام بده و دیگر فضولی هم موقوف! (البتّه ایشان نمیگوید، ما داریم میگوییم.) دیگر بقیّۀ مسئله به من و امثال من کاری ندارد.
ما آمدهایم مطلب را اشتباهی تصوّر کردهایم و خود را بهجای حضرت و حضرت را بهجای خود گذاشتهایم و خیال میکنیم هرچه که در احکام دین و قوانین الهی تدوین شده، ما مسئول إجراء آن و قیّم و ولیّ آن هستیم و باید این مطالب را برای مردم به طرز خوشایند و به طرز دلچسب بیان کنیم! خب حالا اگر خوشایند
