
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
149حالا ما این احساس را داریم؟! واقعاً ما این احساس را داریم؟! آن حالت احتیاج که انسان در وجود خودش احساس کند، او را برای نماز برمیانگیزد!
تفاوت عبادت مسلمانان با نصاریٰ
الآن نصاریٰ عبادتشان چطوری است؟ هفتهای یک مرتبه به کلیسا میروند، هر کاری هم که در عرض هفته کردهاند میروند در یک اطاق مینشینند و کشیش هم میآید کنارشان مینشیند و یک چیزی ردّ و بدل میکنند و بهشت را میخرند و جهنّم را میفروشند و پاک میشوند، یک سرودی [هم میخوانند] و بیرون میآیند؛ این وضعیّت کلیسا است و مسیحیّت اینطور است! بر فرض که این عبادتشان و این مراسمی که انجام میدهند همه درست و صحیح است، امّا معنایش این است که در عرض این یک هفته خدا فقط یک بار به اینها اجازۀ حضور و ملاقات داده است؛ امّا به مسلمان چند بار اجازه داده است؟ در هر ٢٤ ساعت پنج بار اجازۀ حضور و ملاقات داده است؛ آنهم حضور و ملاقات الزامی، نهاینکه بگوید: اگر میخواهی بیا، بلکه میگوید: باید بیایی! یعنی بر آن اساس نیاز مُبرم و نیاز شدید، این حضور یک حضور الزامی میشود.
نتیجۀ احساس نیاز بیشتر به خداوند متعال در انسان
حالا اگر شما نیازتان را بیشتر احساس کردید، نماز شب را هم بر خودتان واجب میکنید! مگر در اوّلِ اسلام واجب نبود؟! در صدر اسلام نماز شب واجب بود، بعد نسخ شد و مستحب شد1 که البتّه برای رسول خدا به حال وجوب باقی ماند.2 پس اگر نیازمند باشید واجب میکنید، اگر باز نیازِ بیشتر پیدا کنید نوافل را بر خودتان واجب میکنید، اگر باز نیازِ بیشتر پیدا کنید بعضی از ادعیه را برای خودتان واجب میکنید و همینطور...!
دقّت کنید این مطالبی که من عرض میکنم مسائلی است که با چشم خودم
- تفسیر القمی، ج ٢، ص ٣٩٢؛ جامع البیان، ج ٢٩، ص ٨٨ و ٨٩؛ مجمع البیان، ج ١٠، ص ٥٦٩؛ تفسیر القرآن العزیز، صنعانی، ج ٢، ص ٢٦٠؛ نهج البیان، شیبانی، ج ٥، ص ٢٥٥.
- تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج ٤، ص ٤٧٨ و ٤٧٩؛ تحف العقول، ج ١، ص ١٤٣؛ من لایحضره الفقیه، ج ١، ص ٤٨٤؛ تهذیب الأحکام، ج ٢، ص ٢٤٢.
