
عنوان بصری جلد 7
شرح و تفسیر فقرۀ «و لا یدبر العبد لنفسه تدبیرا» «تدبیر در امور فردی و خانواده»
این اثر شریف از سلسله مباحث حضرت آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) در شرح حدیث عنوان بصری است. ایشان در این مباحث ارزشمند به تبیین موضوع تدبیر در امور فردی و خانواده و شرح فقره و لایدبر العبد لنفسه تدبیرا می پردازد. مولف محترم در این کتاب با تاکید بر پیوستگی مسائل سلوکی با مسائل خانوداگی به مباحثی مانند حساسیت و ظرافت مسئله ارتباط زوجین، حقوق متقابل فرزندان و والدین، اهمیت مسئله اسم گذاری در اسلام و برنامه های تربیتی اسلام برای نهاد خانواده اشاره می کنند. بررسی حقیقت وجودی مرد و زن در نظام خلقت، توضیح و تبیین عقل نظری و عملی و تطبیق آن با شاکله وجودی زنان، تحلیل دقیق و صحیح کلام حضرت امیرالمومنین علیه السلام پیرامون نقصان عقل در زنها، اصول زندگی الهی و تاکید اسلام بر رشد روحی و تکامل مرد و زن از دیگر مباحث مهم و بدیع این کتاب است. در قسمتی از کتاب با اشاره به مسئله تدبیر و عبودیت در سیره اولیای الهی چنین آمده است: «در تمام احکام تشریعیِ ما این مسئلۀ هست که تدبیر و تنظیمِ در امور باید به نهایت درجۀ دقّت وجود داشته باشد؛ و به قول مرحوم والد ما (علامه طهرانی) و همینطور بقیّۀ عرفاء مثل مرحوم قاضی، بهترین فرد آن شخصی است که بتواند امور خود را بهتر تنظیم و از اوقات خود بهتر استفاده کند؛ این فرد، فرد موفّقی خواهد بود....»
عنوان بصری جلد 7
130اینکه: «﴿ٱلرِّجَالُ قَوَّ ٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ﴾ را نمیفهمیم» یعنی چه؟ یعنی مسخره کردن، یعنی قبول نداریم، یعنی ما این آیه را از قرآن حذف میکنیم! آنوقت ما زمام کار را به این افراد میدهیم! انسان باید چهکار کند؟
یا اینکه فردی میآید و در وهلۀ اوّل این عبارات را اصلاً و بهطور کلّی از آن معنای حقیقی خودش حذف میکند!
تحریف آیات قرآن و سخنان امیرالمؤمنین علیه السّلام در مورد زنان
این مطالب را که من تذکّر میدهم چون روی آن نظر دارم تا اینکه مسئله جا بیفتد و روشن بشود که قضیّه چگونه است. تمام آنچه در نهج البلاغه است همه درست است، همه را بالای منبر برای افراد نقل میکنیم، نامۀ حضرت به مالک اشتر را میخوانیم [و معتقدیم که] این عین عبارت حضرت است، ولی فقط به اینجا که میرسیم: «اینها از نهج البلاغه نیست و اینها را به نهج البلاغه اضافه کردهاند!» آخر بیشرمی هم حدّی دارد، یک مقداری هم باید خجالت کشید!
یا اینکه بیاییم و بهطور کلّی تحریف کنیم و کلام امام علیه السّلام را برگردانیم! اگر امیرالمؤمنین حاضر بود از او خجالت نمیکشیدی؟! حضرت گفته است: «النّساء... نَواقِصُ العُقول؛ زنان عقلشان کم است!» آنوقت ما میآییم عقل را توجیه میکنیم و میگوییم: «کجا گفته زنان نَواقِصُ العُقول هستند؟ حتّی عقل زن بیشتر از عقل مرد است!»1 این حرفها یعنی چه؟! مثل اینکه اینها از مرد بودن خودشان هم خجالت کشیدهاند یا اینکه در خلقت اینها یک اشتباهی رخ داده که اینها ظاهراً مایل نیستند مرد بمانند و تمایل به زنانگی در اینگونه افراد خیلی غلبه دارد!
میگویند: «منظور از نقص عقل، نسیان و قوّۀ حافظه است؛ النّساء... نَواقصُ العُقول یعنی حافظۀ زنان کمتر از مرد است!» اتّفاقاً به اعتقاد من حافظۀ زنها از نقطهنظر حفظ خوب است و کمتر از مرد نیست، بلکه یا مثل مرد و یا بیشتر است، یعنی مثل
- نشریه پژوهشنامۀ علوی، پاییز و زمستان ١٣٩٣، شماره ٢، مقالۀ: «معنا شناسی عقل در روایات إنّ النّساءَ نواقصُ العُقول»، سیّد محمّدهاشم پورمولا و حسین افسردیر.
