عنوان بصری جلد 7

اهمّیت تأمّل و فهم تعابیر نهج البلاغه در مورد زنان

تعابیری که در متون دینی از ناحیۀ ائمّه علیهم السّلام و حتّی در قرآن مجید راجع به این موضوع آمده، قدری مسئله را مبهم و مجمل و تا حدودی شبهه برانگیز نمایانده است و این موجب بروز سؤال‌ها و انتظار پاسخ‌های مناسب در این زمینه شده است. بیشترینِ این مسائل مربوط می‌شود به کلماتی که از امیرالمؤمنین علیه السّلام در نهج البلاغه راجع به موقعیّت و توان زن در ارتباط با مسائل اجتماعی و قضاوت و دیدگاه او نسبت به حوادثی است که اتّفاق می‌افتد. موارد متعدّدی از کلام امیرالمؤمنین علیه السّلام سراغ داریم که راجع به این موضوع در نهج البلاغه ذکر شده است.

یکی از آن موارد، بعد از جریان و واقعۀ جنگ جمل است که عایشه با دستیاری طلحه و زبیر، امّت اسلامی را بر علیه امیرالمؤمنین علیه السّلام شوراند و آنها را به‌واسطۀ نامه‌هایی که این‌طرف و آن‌طرف پراکنده می‌نمود و خود را زوجۀ رسول خدا و أمّ المؤمنین یعنی مادر همۀ مؤمنین قلمداد می‌کرد، به جنگ و کشتن امیرالمؤمنین علیه السّلام [تهییج می‌کرد]!¹

انگیزۀ خروج عایشه بر امیرالمؤمنین علیه السّلام

یعنی اوّلین فتنه در اسلام بعد از رسیدن خلافت در جایگاه خودش و بعد از استقرار خلافت در همان موقعیّت واقعی خودش، از درون خانۀ خود رسول خدا شروع شد؛ از زن رسول خدا و همسر یک‌هم‌چنین شخصی و از نزدیک‌ترین فرد به امیرالمؤمنین علیه السّلام بر علیه امیرالمؤمنین فتنه شروع شد، و این خیلی مسئلۀ مهمّی است و اسراری در این مسئله نهفته است!

جالب اینجا است که همان کسی [برای خون‌خواهی عثمان] به این‌طرف و آن‌طرف نامه می‌داد که به‌واسطۀ امور اقتصادی و امور معیشتی که عثمان سهمیۀ او را از بیت المال کم کرده بود و آنچه را که عمر و ابوبکر برای او تعیین کرده بودند تقلیل داده بود، در مخالفت با عثمان دشمن‌ترین افراد نسبت به او بود و عثمان را کافر