آموزه‌های ولایت ج 3

بیان دو مسئله در تفسیر حدیث شریف

 در این‌باره ما باید دو مسئله را در نظر بگیریم:

مسئلۀ اول: کیفیت نزول اسماء و صفات الهی در این عالم و جایگاه ائمه علیهم السّلام

 مسئلۀ اول: کیفیت تحقّق نظام عالم و نظم و تدبیر آن است. براساس ادلۀ عقلی و نقلی، خداوند متعال این عالم و عوالم غیب را به نحوی دقیق و نظمی عمیق و ظریف خلق نموده است و برای این نظام دقیق مراتبی هست: مرتبۀ واحدیّت و مراتب اسماء و صفات و بعد از آن، مراتب افعال و کیفیت خلق این عالم؛ یعنی خداوند متعال اگر بخواهد چیزی را خلق نماید آن را به‌وسیلۀ اسماء عُلیا و صفات حُسنای خود خلق می‌کند.

 کما اینکه انسان هم اگر بخواهد کاری انجام بدهد به همین کیفیت است؛ یعنی انسان اگر بخواهد بخورد یا تجارت کند یا راه برود یا بخوابد، همۀ این کارها و همۀ این مسائل و افعال او از صفات باطنی انسان که خداوند در وجود او به ودیعت گذاشته است نشئت می‌گیرد؛ مثل صفت شهوت و غضب و میل او به بقاء! لذا هر شخصی دوست دارد و می‌خواهد که زنده بماند، هر کسی دوست دارد بیشتر زندگی کند و عمر او طولانی‌تر باشد، هر کسی دوست دارد که بیشتر لذت ببرد، هر کسی دوست دارد که بر سایر افراد استیلا پیدا کند و بر آنها حکومت نماید؛ اینها براساس آن صفاتی است که خداوند متعال آنها را در وجود انسان قرار داده است.

 همۀ این صفات به سه صفت برمی‌گردد: شهوت، غضب، تعقّل و تفکر؛ و جمع این صفات موجب تفاوت بین افعال و اعمال جوارحی انسان است.

 خداوند متعال، عالم را به‌واسطۀ اسماء و صفات خود خلق می‌کند و این اسماء سه تاست: حیات و علم و قدرت؛ امّا سایر صفات الهی از همین سه اسم منبعث شده و نشئت می‌گیرد، مثل صفت خَلق و رحمت و غضب و قهّاریت و رازقیّت و مُصوّریت.

 ما این اسماء و صفات الهی را در آیات قرآن می‌بینیم:

﴿هُوَ ٱللَهُ ٱلۡخٰلِقُ ٱلۡبَارِئُ ٱلۡمُصَوِّرُ لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ﴾؛¹