آموزههای ولایت ج 3
بیاناتی پیرامون امام زمان علیه السّلام و مهدویت
کتاب حاضر، سومین جلد از مجموعۀ ارزشمند «آموزههای ولایت» است که دربرگیرنده سخنرانی های آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی - رضوان الله علیه - درباره امام زمان علیه السلام و مهدویت می باشد. این کتاب از دیدگاه متعالی مکتب عرفان به تحلیل و تبیین مسائل مرتبط با حضرت ولی عصر عجل الله فرجه الشریف و چگونگی مواجهه عقلانی و غیراحساسی با غیبت و ظهور آن حضرت می پردازد. آیت الله طهرانی ـ قدس سره ـ در این کتاب با تاکید بر اهمیت توجه به حقیقت امام زمان علیه السلام و توضیح سیره و ممشای اولیای الهی، به نقد دیدگاه ظاهری و سطحی مردم نسبت به امامت پرداخته و امامت و ولایت امام زمان را از منظر عقلی و روایی مورد بررسی قرار می دهد. بررسی فلسفۀ غیبت و وظیفۀ افراد در این زمان، نقش امام زمان در حرکت تکاملی انسان و مهدویّت از دیدگاه اهل عرفان، مباحث بسیار مهمّی هستند که حضرت استاد در جلسات دیگری، مطرح نموده است. همچنین در دوجلسه، فقراتی از دعای افتتاح در رابطه با حضرت ولیّعصر شرح داده شده است. این کتاب در 11 مجلس تدوین شده که آخرین مجلس این اثر شریف، به پرسش و پاسخ درباره امام زمان ارواحنا فداه اختصاص یافته است.
مرتب سازی:
آموزههای ولایت ج 3
821
- ← «سؤال: چطور میشود غیبت امام با حضور امام یکی باشد درحالیکه بهعنواننمونه اگر امام صادق حضور نداشتند عنوان بصری چطور میتوانست این دستورالعمل سلوکی مفید* را از ایشان بگیرد و سلوک کند؟ آیا در زمان غیبت امام زمان حتماً همۀ افرادی که میخواهند سلوک کنند باید دستشان به ولیّ خدا برسد تا بتوانند دستور بگیرند و سلوک کنند؟
جواب: در مورد سؤال اول [باید گفت]: غیبت امام زمان با حضور امام زمان برای سالکین راه خدا یکی است.** البته برای عموم مردم تفاوت دارد و قطعاً زمان حضور که زمان بسط عدالت کلی و اطمینان کلی برای همۀ افراد است در جامعه، با غیبت امام زمان که بالأخره همۀ ما داریم میبینیم و مورد شهود همه هست [تفاوت دارد]؛ مظاهر فساد و امثالذلک در زمان حضور امام زمان از بین میرود و شرایط برای زندگیِ توأم با اطمینان و ترقّی روحی برای همۀ افراد به بهترین نحو فراهم میشود و اطمینان و اعتماد در جامعه به نحو اتمّ و اکمل حاکم میشود.
اینها برکاتی است که از حضور امام زمان علیه السّلام پیدا میشود. امّا برای افرادی که راه خدا را میروند، چون راه خدا راه حرکت باطنی است و امام زمان حضور و غیاب ندارد، بنابراین از این نقطهنظر هیچ فرقی ندارد. بله، از نظر ظاهر زندگی بهتر، اطمینان و اعتماد بهتر، مظاهر فساد بهتر برداشته میشود و طبعاً برای سالک هم این قضیه مفید است؛ امّا اگر سالک بخواهد راه خدا را برود، وجود و عدم وجود ظاهری امام زمان در این مسئله اثر ندارد، چون حضرت همۀ قلوب را در دست دارد و او حرکت میدهد.
مسئلۀ امام صادق و عنوان بصری هم از همین قبیل است. طبعاً ائمه بودهاند و مطالب را بیان کردهاند و دیگر مسئلۀ جا افتادهای نیست که [در صورت غیبت]، این مسائل بیان نشود. این مسئله که در اینجا مطرح شد مربوط به امام زمان است. اگر در سلوک ظاهری و در بیان احکام ظاهری جای خِلَلی بود طبعاً امام علیه السّلام میبایست آن را بیان کند، ولی چون همۀ مسائل بیان شده طبعاً دیگر نیازی به حضور ظاهری و فیزیکی امام زمان علیه السّلام در اجتماع برای بیان احکام نیست و ما مکلّف هستیم به همان چیزی که از ائمه بیان شده عمل کنیم و او برای ما کافی است.
در زمان غیبت امام زمان هر شخصی مانند زمان حضور [میتواند راه خدا را بپیماید و] در اینجا تفاوتی ندارد. در زمان غیبت، آنچه برای افرادی که میخواهند سلوک کنند مهم است، این است که امورشان را به خدا بسپارند و از امام زمان علیه السّلام تلقّی کنند؛ امّا اینکه حضرت چطور دستگیری میکند، این نه در فهم ما میگنجد و نه به ما اصلاً مربوط است! خود امام علیه السّلام میداند که هر شخصی را چطور راه ببرد و راه هر کسی را به چه نحو انتخاب کند.
ما بعد از فوت مرحوم آقا متوجه شدیم که ایشان با خیلی از افراد در تماس بودهاند که حتی اسم آنها را هم ما نمیشنیدیم و تصوّر نمیکردیم. علیٰکلّحال مسئلۀ دستگیری یک مسئلۀ اختصاصی است و این مسئله در یک قالب خاصّی نمیگنجد.»
* مراد حدیث مشهور عنوان بصری است که مرحوم مجلسی در بحار الأنوار، ج ١، ص ٢٢٤ ـ ٢٢٦ آورده است. (محقق)
** جهت اطلاع دربارۀ روایات وارده در این باب رجوع شود به الکافی، ج ١، ص ٣٧١ و ٣٧٢.
- ← «سؤال: چطور میشود غیبت امام با حضور امام یکی باشد درحالیکه بهعنواننمونه اگر امام صادق حضور نداشتند عنوان بصری چطور میتوانست این دستورالعمل سلوکی مفید* را از ایشان بگیرد و سلوک کند؟ آیا در زمان غیبت امام زمان حتماً همۀ افرادی که میخواهند سلوک کنند باید دستشان به ولیّ خدا برسد تا بتوانند دستور بگیرند و سلوک کنند؟