
مثنوی معنوی - دفتر سوم
براساس تصحیح سید حسن میرخانی
دفتر سوم از کتاب شریف «مثنوی معنوی» از آثار نفیس و گرانسنگ مولانا جلالالدین محمد رومی بلخی است که با تصحیحی بر متن مصحَّح مرحوم سیدحسن میرخانی، به ساحت طالبان علم و معرفت تقدیم میگردد. برخی از مهمترین موضوعات مندرج در این دفتر: - غیرت خداوند نسبت به اولیای الهی. - تقدّم توفیق الهی بر اعمال صالح بندگان. - عشق مُحِب، تمامی آثار محبوب را. - ترجیح علم و یقین بر ظن. - صبر اولیا بر قضای الهی و درخواست نکردن رفع آن. - جبر و تفویض. - فلسفۀ بلاها. - فلسفۀ دوریگزیدن انبیا از خلائق.
مثنوی معنوی - دفتر سوم
88در بیانِ آنکه عقولِ خلقْ متفاوت است در اصلِ فطرت، و نزدِ مُعتَزله متساوی است و تفاوتِ عقول از تحصیلِ علم است
آن تفاوت هست در عقلِ بَشَر *** که میانِ شاهدان اندر صُوَر زین قبَل فرمود احمد در مَقال: *** «در زبانْ پنهان بوَد حُسنِ رِجال» اختلافِ عقلها در اصلِ بود *** بر وِفاقِ سُنّیان باید شنود بر خلافِ قولِ اهلِ اِعتِزال *** که: «عقول از اصل دارند اعتدال تجربه و تعلیم بیش و کم کُند *** تا یکی را از یکی اَعلَم کند» باطل است این؛ زآنکه رأی کودکی *** که ندارد تجربه در مَسلَکی 🔹 بُگذرد ز اندیشۀ مردانِ کار *** عاجِز آید کارِشان در اِضطرار بردمید اندیشهای زآن طفلِ خُرد *** پیرِ با صد تجربه بویی نبُرد خودْ فُزون آن بِهْ که آن از فطرت است *** تا ز افزونی که جَهد و فکرت است تو بگو دادهیْ خدا بهتر بوَد *** یا که لَنگی راهوارانه روَد؟! در وهم افکندنِ کودکانْ استاد را به مکر
روزْ گشت و آمدند آن کودکان *** بر همین فکرت به مکتبْ شادمان جمله اِستادند بیرونْ منتظِر *** تا درآید از درْ آن یارِ مُصِرّ1 زآنکه منبعْ او بُدَهست این رای را *** سَرْ اِمام آمد همیشه پای را ای مُقلِّد تو مجو پیشی بر آن *** کاو بوَد منبع ز نورِ آسمان او در آمد، گفت اُستا را: «سلام *** خیر باشد، رنگِ رویَت زردفام!» گفت اُستا: «نیست رنجی مر مرا *** تو برو بنشین، مگو یاوه، هَلا» نَفی کرد، امّا غبارِ وَهمِ بَد *** اندکی اندر دلش ناگاه زد اندر آمد دیگری، گفت این چنین *** اندکی آن وهم افزون شد بر این همچنین تا وهمِ او قوّت گرفت *** مانْد اندر حالِ خود بس در شگفت - . نسخۀ قونیه: تا درآید اوّلْ آن.
