Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

83

حکایتِ آن مرد که در عهدِ داوود علیه السلام شب و روز دعا می‌کرد و از خدا طلب روزی حلال می‌نمود بی‌رنجِ‌ کسب
آن یکی در عهدِ داوودِ نبی *** نزدِ هر دانا و پیش هر غَبی
این دعا می‌کرد دائم: «کِای خدا *** ثروتی بی‌رنجْ روزی کن مرا
چون مرا تو آفریدی کاهِلی *** زخم خواری، سُست جُنبی، مَنبَلی
بر خَرانِ پُشت‌ریشِ بی‌مراد *** بارِ اسبان و اُشتُران نتْوان نهاد
کاهِلم چون آفریدی ای مَلیّ‌ *** روزی‌ام دِه هم ز راهِ کاهِلی
کاهِلم من، سایه خُسبم در وجود *** خفتم اندر سایۀ احسان و جود
کاهِلان و سایه‌خُسبان را مگر *** روزی‌ای بنْهاده‌ای نوعی دگر
هر که را پا هست، جویَد روزی‌ای *** هر که را پا نیست، کُن دل‌سوزی‌ای
رزق را می‌ران به‌سوی این حَزین *** ابر را باران به‌سوی هر زمین
چون زمین را پا نباشد، جودِ تو *** ابر را رانَد به‌سوی او دو تو
طفل را چون پا نباشد، مادرش *** آید و ریزد وظیفه بر سَرش
روزی‌ای خواهم به ناگه، بی‌تَعَب *** که ندارم من ز کوشش جز طلب»
مدّتی بسیار می‌کرد این دعا *** روز تا شب، شب همه شب تا ضُحیٰ
خلق می‌خندید بر گفتارِ او *** بر طَمَع‌ خامیّ و بر پیکارِ او¹
که: «چه می‌گوید عجب این سست‌ریش؟! *** یا کسی داده‌ست بَنگِ بی‌هُشی‌ش؟!»
راهِ روزی کسب و رنج است و تَعَب *** هرگز این نادر نشد، ور شد عجب
هر که را او پیشه‌ای داد و طلب‌ *** از رهِ کسب و تَعَب با رنج و تب²
«اُطلُبوا الْأرزاقَ مِن أسبابِها *** اُدخُلوا الْأبیاتَ مِن أبوابِها»³
----------
1. . نسخۀ قونیه: بیگارِ او.پیکار: پافشاری کردن.
2. . این بیت با بیت قبل در نسخۀ قونیه این‌گونه آمده است:
  راهِ روزی کسب و رنج است و تَعَب *** هر که را او پیشه‌ای داد و طلب.
3. . سوره بقره آیه 189؛ «... «و عمل نيكو آن نيست كه شما به خانه‌ها از پشت ديوار آنها وارد شويد! و ليكن نیکی آن است كه شما تقوا پيشه ساخته، و در خانه‌ها از درهاى آنها وارد شويد! و به تقواى خداوند عمل كنيد كه اميد است در اين صورت به فلاح و رستگارى فائز آئيد!»روزی‌ها را از راه‌ها و سبب‌های آن بجویید و به خانه‌ها از درهای آن وارد شوید.