Name: مثنوی معنوی - دفتر سوم- براساس تصحیح سید حسن میرخانی - مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی
Availability: InStock
Author: مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی

مثنوی معنوی - دفتر سوم

81

گفت: «پس من نیستم معشوقِ تو *** من به بُلغار و، مُرادت در قُتو
عاشقی تو بر من و بر حالتی *** حالت اندر دست نبوَد ای فَتی
پس نی‌ام کلّی مطلوبِ تو من *** جزوِ مقصودم تو را اندر زَمَن
خانۀ مَعشوقم و، معشوق نی *** عشق بر نقد است و بر صندوق نی»
----------
هست معشوقْ آن‌که او یک تو بوَد *** مبتدا و مُنتَهایت او بوَد
چون بیابیّ و نباشی منتظِر *** هم هویدا او بوَد هم نیز سِرّ
میرِ اَحوال است، نی موقوفِ حال *** بندۀ این ماه باشد ماه و سال
چون بگوید، حال را فرمان کند *** چون بخواهد، جسم‌ها را جان کُند
مُنتَهِی نبوَد که موقوف است او *** منتظِر بنشسته باشد حال‌جو
کیمیای حال باشد دستِ او *** دست جنبانَد، شود مِس مستِ او¹
گر بخواهد، مرگ هم شیرین شود *** خار و نِشتَرْ نرگس و نَسرین شود
🔹 او بوَد سلطانِ حال اندر روش *** نی چو تو محروم از حال و کِشش
آن‌که او موقوفِ حال است، آدمی ست *** که گهی افزون و گاهی در کمی ست
لیک صافی فارغ است از وقت و حال‌ *** صوفی اِبنُ الْوقت باشد در مثال²
حال‌ها موقوفِ فکر و رای او *** زنده از نَفخِ مسیح‌آسای او
----------
«عاشقِ حالی، نه عاشق بر منی *** بر امیدِ حال بر من می‌تنی»
----------
آن‌که گَه ناقص گَهی کامل بود *** نیست معبودِ خَلیل، آفِل بوَد
وآن‌که آفِل باشد و گَهْ آن و این *** نیست دلبر، ﴿لا اُحِبُّ الْآفِلین﴾³
آن‌که او گاهی خوش و گه ناخوش است *** یک زمانی آب و یک دم آتش است
بُرجِ مَه باشد ولیکن ماه نی *** نقشِ بت باشد ولی آگاه نی
هست صوفی صفا چون اِبنِ وقت *** وقت را همچون پدر بگْرفته سخت⁴
لیک صافی غرقِ عشقِ ذوالْجلال *** اِبنِ کس نی، فارغ از اوقات و حال
غَرقۀ نوری که او ﴿لَم‌یولَد﴾ است *** ﴿لَم‌یَلِد﴾ ﴿لَم یولَد﴾ آنِ ایزد است⁵
1. . اصلاح‌شده براساس نسخۀ قونیه. میرخانی: مِی مستِ او.
2. . نسخۀ قونیه:
  صوفی اِبنُ الوقت باشد در مَنال *** لیک صافی فارغ است از وقت و حال.
3. . سوره الأنعام آیه 76؛ «من افول‌کنندگان و غروب‌کنندگان را دوست ندارم.»
4. . نسخۀ قونیه: صوفیِّ صفاجو اِبنِ وقت.
5. . سوره الإخلاص آیه 3؛ «خدا نه می‌زاید و نه زاییده شده است.»